Diamant

Wat het daadwerkelijk is

Koolstof, kubisch kristalstelsel, hardheid 10 op de schaal van Mohs en een volmaakte splijting in vier richtingen.

Die hardheid is geen kleine stap boven het niveau 9 van korund. De schaal van Mohs is ordinaal en niet lineair: diamant is vele malen harder dan korund, dat op zijn beurt een veelvoud harder is dan kwarts.

Hardheid meet krasbestendigheid en garandeert geenszins onbreekbaarheid. De vier splijtingsrichtingen van diamant zijn precies de zwaktes die edelsteenslijpers benutten vóór de komst van lasertechnologie. Een gerichte stoot op de rondist onder een ongelukkige hoek kan de steen doen chippen of splijten.

Diamant beschikt over de hoogste thermische geleidbaarheid van alle vaste stoffen, het meetprincipe waarop handzame elektronische testers functioneren.

Kleur ontstaat door sporenelementen en structurele roosterfouten: stikstof veroorzaakt geeltinten, boor zorgt voor blauw en plastische vervorming levert roze en rood op. Een kleurloze diamant bestaat bijna uitsluitend uit zuivere koolstof.

De naam stamt af van het Griekse adamas, het onoverwinnelijke, wat tevens de stam is van adembenemend en adamantium.

Waar het vandaan komt

Diamanten vormen zich op dieptes van circa honderdvijftig tot tweehonderd kilometer in de lithosfeer onder oeroude continentale kernen. Ze worden met enorme snelheden via kimberliet- en lamproïetpijpen naar het aardoppervlak getransporteerd.

Botswana, Rusland, Canada, Zuid-Afrika, Angola en Australië zijn de voornaamste producenten. De Canadese mijnen in het noordpoolgebied begonnen in de jaren negentig en worden veelal geprezen om hun heldere herkomstketen.

India was tot in de achttiende eeuw de enige betekenisvolle bron ter wereld; uit de legendarische mijnen van Golconda kwamen historische stenen zoals de Koh-i-Noor en de Hope-diamant. Daarna volgden vondsten in Brazilië en brachten de Zuid-Afrikaanse ontdekkingen vanaf 1867 de wereldwijde handel in een stroomversnelling.

In die periode ontstond het De Beers-kartel, dat gedurende het grootste deel van de twintigste eeuw het aanbod beheerste, een omstandigheid die direct samenhangt met de totstandkoming van het moderne diamantsymbool.

Wat de overlevering beweerde

De Indiase overlevering is de oudste. Er werden in India meer dan tweeduizend jaar lang diamanten gewonnen. Binnen het navaratna-systeem is diamant heera, het juweel van Venus, voorgeschreven voor evenwicht in relaties, materiële welstand en artistieke expressie.

Plinius de Oudere noteerde dat diamant bescherming bood tegen vergif en krankzinnigheid. Middeleeuwse Europese lapidaria herhaalden deze behoedende krachten en voegden daaraan toe dat de steen zijn werking verliest als hij op oneerlijke wijze wordt verkregen.

De onlosmakelijke band met de verlovingsring is daarentegen een recente, nauwkeurig gedocumenteerde marketingvondst. Vóór de twintigste eeuw was diamant geenszins de vaste norm bij een huwelijksaanzoek. In 1947 schreef Frances Gerety, copywriter bij reclamebureau N. W. Ayer in opdracht van De Beers, de slagzin a diamond is forever. Een doelgerichte campagne koppelde diamanten aan verlovingen, eerst in de Verenigde Staten en vervolgens in Japan, waar diamanten verlovingsringen van een zeldzaamheid in de jaren zestig uitgroeiden tot de absolute standaard binnen twee decennia.

Geen enkele andere edelsteen in dit overzicht heeft een betekenis die zo aantoonbaar aan de directietafel werd opgesteld. Dat inzicht is waardevol, omdat de mythes rond vele andere stenen vermoedelijk op vergelijkbare wijze ontstonden, alleen zonder bewaard gebleven reclamestrategie.

Hoe ermee wordt gewerkt

Voor wie er een bezit, is het geologische tijdsbesef oneindig veel indringender dan om het even welke juweliersfolder. Een diamant in een ring is tussen de één en drie miljard jaar oud en ontstond op een diepte waar nog nooit een mens is afgedaald.

De oprechte vraag die diamant oproept, betreft de waarde van een symbool wanneer je exact weet wie het heeft geschreven, een verhelderende oefening waar deze steen zich bij uitstek voor leent.

Bij dagelijks dragen is het de meest krasvaste edelsteen die bestaat en hij kan veilig met stoom worden gereinigd. Controleer de rondist regelmatig op stootbeschadigingen en laat de zetting periodiek nakijken door een goudsmid.

Bij aanschaf draait het om herkomst en de afweging tussen laboratoriumdiamant en mijnwinning. Synthetische diamant is echte diamant tegen een fractie van de prijs. Het Kimberley-proces pakt rebellengelden aan, maar sluit arbeidsomstandigheden en ecologische schade uit, waardoor de reikwijdte ervan blijvend ter discussie staat.

Kopen met oplettendheid

In een laboratorium gegroeide diamant is echte diamant, vervaardigd via HPHT- of CVD-technieken, en moet altijd transparant als lab grown worden aangeduid. Het is geen imitatie en geen namaak. Het prijsverschil met natuurlijke stenen is aanzienlijk en blijft toenemen.

Zirkonia en moissaniet zijn simulanten: geheel andere stoffen met een vergelijkbare glans. Moissaniet vertoont een hogere dispersie en toont dubbele facetranden onder de loep. Beide materialen slagen niet voor een thermische test die diamant moeiteloos doorstaat, hoewel moissaniet sommige oudere apparaatjes om de tuin leidt.

Kwaliteitsverbeteringen zoals het opvullen van breuklijnen met glas en laserboringen bestaan en moeten verplicht worden vermeld.

Kleurbehandelingen, waaronder bestraling voor blauwe of groene tinten en ontkleuring via HPHT, komen geregeld voor en vereisen expliciete schriftelijke vermelding.

Vraag bij substantiële aankopen altijd om een certificaat van een gerenommeerd onafhankelijk laboratorium en bestudeer de vermeldingen omtrent herkomst en behandelingen nauwkeuriger dan alleen de zuiverheidsgraden.