Hagall

Ο Χριστός σε ένα ρουνικό ποίημα

Η νορβηγική στροφή συγκαταλέγεται στους πιο πολυσυζητημένους στίχους της ρουνολογίας, και αυτό όχι εξαιτίας του πρώτου μισού της.

Το χαλάζι είναι ο πιο κρύος καρπός: η παραδοσιακή εικόνα που απαντάται σε όλες τις παραδόσεις. Αμέσως μετά όμως ακολουθεί: Kristr skóp hæimenn forna, ο Χριστός έπλασε τον κόσμο στα αρχαία χρόνια.

Ο δεύτερος στίχος επιτελεί το συνηθισμένο μετρικό του έργο ομοιοκαταληκτώντας το korna με το forna, εισάγοντας ένα ευθύ χριστιανικό δόγμα μέσα σε ένα παγανιστικό μνημονικό αλφάβητο.

Δεν πρόκειται για αντίφαση που πρέπει να αποσιωπηθεί, αλλά για την ιστορική πραγματικότητα της εποχής. Το νορβηγικό ποίημα συντέθηκε και αντιγράφηκε σε μια εκχριστιανισμένη κοινωνία, όπου οι ρούνοι συνέχισαν να χρησιμοποιούνται επί αιώνες μετά τον εκχριστιανισμό για τους ίδιους πρακτικούς σκοπούς: επιτύμβια μνημεία, δηλώσεις ιδιοκτησίας, εμπόριο και επιστολές. Δεν υπήρξε καμία στιγμή εξαναγκαστικής εγκατάλειψης της γραφής.

Η στροφή του Ήλιου (Sól) πράττει το ίδιο, υποκλινόμενη στην ιερή βούληση. Όποιος αναζητά σε αυτά τα κείμενα μαρτυρίες παγανιστικών πεποιθήσεων, πρέπει πρώτα να δει πέρα από αυτό το χριστιανικό πλαίσιο.

Ο πιο κρύος καρπός

Και οι τρεις ποιητικές παραδόσεις παρομοιάζουν το χαλάζι με σπόρο ή καρπό, και πάνω σε αυτή τη μεταφορά στηρίζεται το νόημα του ρούνου: κάτι που πέφτει μοιάζοντας με σπορά, αλλά χτυπά το χωράφι και αφανίζει τη σοδειά.

Η ισλανδική στροφή παραθέτει τρία kenningar. Kaldakorn, κρύος σπόρος. Krapadrífa, μαστιγωτικό χιονόνερο, χαρακτηριστικό του ισλανδικού κλίματος αντί μιας καθαρής χαλαζόπτωσης. Και τέλος snáka sótt, η ασθένεια ή ο όλεθρος των φιδιών.

Αυτή η τελευταία διατύπωση είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα. Η συνήθης ερμηνεία είναι ότι το ψύχος παραλύει τα ερπετά και τα ρίχνει σε νάρκη. Το χαλάζι αντιπροσωπεύει έτσι εκείνο που ακινητοποιεί ένα ψυχρόαιμο πλάσμα. Στην Ισλανδία δεν υπάρχουν φίδια, γεγονός που αποδεικνύει ότι πρόκειται για λογοτεχνική εικόνα δανεισμένη από την ευρύτερη ηπειρωτική σκανδιναβική παράδοση.

Ο ρούνος από τον οποίο ξεκινούν οι κρυπτογραφίες

Αυτό είναι το πιο χειροπιαστό γνώρισμα του ρούνου και ένα αυθεντικό δείγμα μεσαιωνικής κρυπτογραφίας.

Τα συστήματα ρουνικών κρυπτογραφημάτων (hahalrúnar, ísrúnar, lǫgrúnar και άλλα που καταγράφονται σε ισλανδικά χειρόγραφα και αντικείμενα) λειτουργούν κωδικοποιώντας κάθε ρούνο με δύο αριθμούς: σε ποιο ætt ανήκει και ποια είναι η σειρά του μέσα σε αυτό. Το γράμμα μπορεί να αποδοθεί με δύο σειρές εγκοπών, με κλαδιά πάνω σε έναν κορμό ή με μια σειρά από φιγούρες με τον αντίστοιχο αριθμό χεριών.

Η μέθοδος λειτουργούσε μόνο επειδή η διαίρεση της ρουνικής σειράς σε τρία ættir ήταν σταθερή και παγκοίνως γνωστή. Τα βρακτεάτα από τη Βαντστένα και το Γκρούμπαν μαρτυρούν αυτή τη διαίρεση ήδη από το Πρεσβύτερο Φούθαρκ. Στην εποχή του Νεότερου Φούθαρκ μετατράπηκε σε πρακτικό κλειδί κρυπτογράφησης.

Ο λίθος του Ροκ στη Σουηδία (γύρω στο 800) συνδυάζει πολλά τέτοια κρυπτογραφικά συστήματα σε μία μόνο επιγραφή. Τα εγχαράγματα στο Μέισχοου των Ορκάδων περιέχουν επίσης κρυπτογραφικούς ρούνους. Μια διακλαδωμένη μορφή συνδεδεμένη με το όνομα αυτού του ρούνου στην ισλανδική παράδοση, που σχεδιάζεται συχνά σαν εξαγωνική χιονονιφάδα, αποτελούσε το καθιερωμένο πρότυπο για την καταγραφή τους.

Έτσι, ο ρούνος του χαλαζιού είναι εξ ονόματος το γράμμα πάνω στο οποίο θεμελιώθηκε η σκανδιναβική μυστική γραφή.

Στην ερμηνεία και την ανάγνωση

Ο Hagall συμβολίζει μια διατάραξη που εισβάλλει από έξω, χωρίς υπεύθυνο δράστη και χωρίς περιθώριο διαπραγμάτευσης.

Αυτό τον διακρίνει σαφώς από τους γειτονικούς του ρούνους. Πίσω από τον Thurs κρύβεται μια εχθρική πρόθεση. Ο Kaun σιγοκαίει αθόρυβα για καιρό. Ο Naudiz περιγράφει μια κατάσταση στέρησης μέσα στην οποία ζει κανείς. Ο Hagall απλώς πέφτει από ψηλά.

Σε ένα στρώσιμο σηματοδοτεί το απρόβλεπτο γεγονός που κανείς δεν μπορούσε να υπολογίσει: μια απόφαση παρμένη αλλού, ένα ατύχημα ή μια καταιγίδα με κυριολεκτική ή μεταφορική έννοια. Ο ερωτών δεν ευθύνεται για αυτό, και η συνειδητοποίηση αυτής της αλήθειας είναι συχνά το πιο χρήσιμο μήνυμα του ρούνου.

Τα σκανδιναβικά ποιήματα δεν ακολουθούν το χαλάζι μέχρι το λιώσιμό του, όπως πράττει το παλαιοαγγλικό ποίημα. Το αφήνουν ως κρύο σπόρο και χιονόνερο. Μέσα στη δεκαεξαμελή σειρά, ο Hagall αποδεικνύεται αυστηρότερος από τον πρόγονό του: η ζημιά διαπιστώνεται, η παρηγοριά δεν υπόσχεται.

Ως γράμμα

Η μακρόκλαδη μορφή ᚼ διασταυρώνει τον κορμό με μια διαγώνιο. Η βραχύκλαδη ᚽ απλοποιεί το σχήμα ακόμη περισσότερο.

Ο ρούνος αποδίδει τον φθόγγο /h/. Η αρχαία νορδική γλώσσα χρησιμοποιούσε αυτόν τον ήχο ελεύθερα στην αρχή των λέξεων και στα σύμφωνα συμπλέγματα hl-, hn-, hr- και hv-, τα οποία αργότερα απλοποιήθηκαν στις σύγχρονες σκανδιναβικές γλώσσες. Η ισλανδική εξακολουθεί να γράφει και να προφέρει αρκετά από αυτά μέχρι σήμερα.