सोनेरी आणि पिवळा किरण

ही जोडणी कुठून आली

पिवळ्या आणि सोनेरी खड्यांना त्यांचा अर्थ दोन गोष्टींच्या सान्निध्यातून मिळाला: सूर्य आणि सोने. या दोन्ही जोडण्यांना पुराव्याची गरज नव्हती. खड्यांच्या निरीक्षण करण्यायोग्य वर्तनामुळे त्या अधिक दृढ झाल्या.

अंबर हा सर्वात विचित्र प्रकार आहे. हे ३ ते ९ कोटी वर्षे जुने जीवाश्म वृक्षाचे राळ आहे. ते हातात उबदार आणि हलके लागते. घासल्यावर ते केस आणि धूळ आकर्षित करते. ग्रीकांनी त्याला इलेक्ट्रॉन म्हटले. १६०० मध्ये विल्यम गिल्बर्टने या आकर्षण शक्तीसाठी लॅटिन शब्द तयार करताना याच शब्दाचा वापर केला. अशा प्रकारे अंबरवरून विजेचे (इलेक्ट्रिसिटी) नाव पडले. हे खाऱ्या पाण्यात तरंगते. जळताना याचा पाइनसारखा वास येतो. यात कधीकधी प्राइमेट्स अस्तित्वात येण्यापूर्वी मरण पावलेला कीटकही आढळतो.

पायराइटला 'फूल्स गोल्ड' हे नाव सार्थ मिळाले. ते इतक्या परिपूर्ण भूमितीय घनांमध्ये वाढते की पहिल्यांदा ते पाहणाऱ्यांना वाटते की ते कापलेले आहे. स्टीलवर घासल्यावर ते ठिणग्या उडवते. त्याच्या पितळी चकाकीने पिढ्यानपिढ्या खाणकामगारांची फसवणूक केली. त्याच्या दोन्ही ग्रीक मुळांचा संबंध अग्नीशी आहे.

सिट्रिन हे वेगळे प्रकरण आहे: निसर्गात दुर्मिळ असते आणि दुकानांमध्ये विपुल प्रमाणात उपलब्ध असते कारण अ‍ॅमेथिस्ट गरम केल्यावर ते पिवळे-नारिंगी होते.

परंपरा काय दावा करतात

बाल्टिक अंबर व्यापार हा युरोपमधील सर्वात जुन्या नोंदवलेल्या लांब पल्ल्याच्या मार्गांपैकी एक आहे. उत्तर समुद्र आणि बाल्टिक किनाऱ्यावरून भूमध्य समुद्र आणि शेवटी इजिप्तपर्यंत अंबर नेले गेले. रोमन लेखकांनी याचे वर्णन केले आहे. प्लिनीने एका रोमन मोहिमेची नोंद केली आहे, ज्यात संपूर्ण ग्लॅडिएटोरियल प्रदर्शन सजवण्यासाठी पुरेसे अंबर परत आणले गेले. कांस्ययुगात युरोपभर थडग्यांमध्ये अंबरचे मणी ठेवले जात असत.

शास्त्रीय औषधांमध्ये अंबरची पूड करून अनेक आजारांवर उपाय म्हणून सुचवले जायचे. ही प्रथा आधुनिक बाल्टिक टीथिंग नेकलेसच्या स्वरूपात टिकून राहिली. यावर स्पष्टपणे बोलणे आवश्यक आहे: अंबर त्वचेतून काहीही सोडतो याचा कोणताही पुरावा नाही. बालरोगतज्ज्ञ तान्हुल्या बाळांना गळ्याभोवती फास लागण्याच्या आणि गुदमरण्याच्या जोखमीमुळे नेकलेस न घालण्याचा सल्ला देतात.

मध्ययुगीन लॅपिडरीजमध्ये टोपाझ उकळते पाणी थंड करतो आणि विषाच्या सान्निध्यात अंधुक होतो असे म्हटले होते. हेच दावे मार्बोडने पुन्हा केले. ब्राझीलमधील औरो प्रेटो खाणींनी नंतर व्यापाराला इम्पीरियल टोपाझ दिले. हे खरोखरच सोनेरी आणि दुर्मिळ आहे.

चिनी आणि जपानी पद्धतीनुसार सोनेरी खड्याचा पृथ्वी तत्त्व आणि केंद्राशी संबंध जोडला गेला. आधुनिक स्फटिक शास्त्रानुसार या किरणाला आत्मविश्वास आणि आत्मसन्मानाविषयी सोलार-प्लेक्सस वाचन दिले गेले. ही पुन्हा विसाव्या शतकातील विचारसरणी आहे.

या किरणाचे खडे

• सिट्रिन (क्वार्ट्झ, मोह्स ७). खरोखरच दुर्मिळ. या नावाने विकले जाणारे जवळजवळ सर्व खडे गरम केलेले अ‍ॅमेथिस्ट असतात. यातील फरक ओळखायला शिकणे हा प्रामाणिकपणे खरेदी करण्यातील सर्वात जलद धडा आहे.
• टायगर्स आय (क्वार्ट्झ, मोह्स ७). तंतुमय निळ्या खनिजाची जागा घेणारा आणि त्याचे रेशमी पट्टे कायम ठेवणारा क्वार्ट्झ. रोमन सैनिक त्यावर कोरीव काम करून तो सोबत बाळगत. त्याच्या चकाकीने त्याला प्रत्येक संस्कृतीतील सावध प्राण्याचा डोळा बनवले.
• टोपाझ (रत्न सिलिकेट्स, मोह्स ८). औरो प्रेटोमधील सोनेरी इम्पीरियल टोपाझ हा खरा खडा आहे. विक्रीला असलेला जवळजवळ प्रत्येक निळा टोपाझ किरणोत्सर्गाची प्रक्रिया करेपर्यंत रंगहीन असतो. सिट्रिनसह नोव्हेंबरचा जन्मखडा.
• कॅल्साइट (कार्बोनेट्स, मोह्स ३). सर्वात बहुरूपी सामान्य खनिज आणि आइसलँड स्पारचा स्रोत, ज्याचे दुहेरी वक्रीभवन वायकिंग सनस्टोनसाठी सर्वात प्रबळ उमेदवार आहे.
• पायराइट (धातूचे धातुक, मोह्स ६). मूर्खांचे सोने, जे नैसर्गिक घनांमध्ये इतके परिपूर्ण असते की ते कापलेले वाटते. नवाश्मयुगापासून आग लावण्यासाठी वापरले जाते आणि दमट हवेत अस्थिर असते, जिथे ते तुटून आम्ल बाहेर टाकू शकते.
• अंबर (कार्बन्स, ग्लासेस आणि ऑरगॅनिक्स, मोह्स २.५). ३ ते ९ कोटी वर्षे जुने जीवाश्म राळ, जे घासल्यावर स्थिर प्रभार धरून ठेवते. 'इलेक्ट्रॉन' या ग्रीक शब्दावरून इलेक्ट्रिसिटी हे नाव पडले.

किरणासोबत काम करणे

हा किरण दोन्ही अर्थाने मूल्याबद्दल आहे. तुम्ही किती आकारण्यास तयार आहात आणि तुम्ही कशास पात्र आहात असा तुमचा विश्वास आहे. परंपरांमध्ये त्याचा वापर कापणी, देयक आणि प्रतिष्ठेच्या संदर्भात केला गेला.

सरावासाठी, अंबर ही किरणातील सर्वात मनोरंजक वस्तू आहे. इओसीन कालखंडात मरण पावलेला कीटक हातात धरल्याने कोणत्याही युक्तिवादापेक्षा वेगाने माणसाची काळाची जाणीव बदलते. २.५ मोह्ससह ते मऊ असते, त्यामुळे चाव्या असलेल्या खिशात ठेवण्याऐवजी पिशवीत ठेवणे योग्य आहे.

सिट्रिनला अलीकडे पैशाचा खडा म्हणून ओळख मिळाली आहे. याचा एक तुकडा तिजोरीत किंवा पाकिटात ठेवण्याची सवय असते. ही एक निरुपद्रवी प्रथा आहे आणि एखादा अर्थ किती पटकन जोडला जातो याचे उत्तम उदाहरण आहे. ही जोडणी काही दशके जुनी आहे, शतकानुशतके नाही. टायगर्स आय हा जुना आत्मविश्वासाचा खडा आहे. रोमन सैनिक तो कोरून घालत असत आणि तो दररोज सोबत बाळगण्यासाठी पुरेसा कठीण आहे.

भरवशाचा रंग

हा असा किरण आहे जिथे एक गोष्ट माहीत असल्याने तुमचे पैसे वाचू शकतात. जवळपास सर्व चमकदार सिट्रिन, विशेषतः स्वस्तात विकले जाणारे मोठे समूह आणि टोके, गरम केलेले अ‍ॅमेथिस्ट असतात. गरम केलेले साहित्य एक विशिष्ट केशरी-तपकिरी छटा दर्शवते. अनेकदा अ‍ॅमेथिस्ट झोनिंग असलेल्या ठिकाणी पांढरे किंवा ब्लीच केलेले तळ असतात आणि त्याचा रंग स्फटिकाच्या टोकांवर केंद्रित असतो. नैसर्गिक सिट्रिन अधिक फिकट आणि एकसमान लिंबू किंवा धुरकट पिवळ्या रंगाचे असते. यापैकी कोणतेही तंतोतंत बनावट नाही, पण एकाची किंमत दुसऱ्यापेक्षा खूपच कमी असावी.

कोपल आणि प्लास्टिकचा वापर करून अंबरची नक्कल केली जाते. कोपल हे तरुण राळ आहे. अस्सल अंबर खाऱ्या पानाच्या द्रावणात तरंगते, तर बहुतेक प्लास्टिक बुडते. लोकरीवर घासल्यावर अंबर स्थिर प्रभार घेते. गरम पिने स्पर्श केल्यावर रसायनांऐवजी पाइनचा वास येतो. ही एक विनाशकारी चाचणी आहे, जी केवळ न दिसणाऱ्या जागेवर वापरली जावी.

पायराइटमध्ये बनावटीपेक्षा एक खरा दोष असतो. त्याला पायराइटचा र्‍हास म्हणतात. यात आर्द्रता त्याचे सल्फेटमध्ये रूपांतर करते. यामुळे नमुन्याला तडे जातात आणि सल्फ्युरिक आम्ल तयार होते, जे त्याच्या संपर्कात येणाऱ्या कोणत्याही गोष्टीचे नुकसान करते. पायराइट कोरडे आणि कागद आणि इतर खनिजांपासून दूर ठेवा.

निळा टोपाझ या किरणासाठी चुकीचा रंग असला तरी येथे नमूद करण्यासारखा आहे. जवळजवळ सर्व निळा टोपाझ रंगहीन टोपाझ होता, ज्यावर किरणोत्सर्गाची प्रक्रिया करून तो गरम केला गेला होता.