●
दुय्यम केंद्र

हृत् चक्र

Hṛt · हृत्

अनाहताच्या अगदी खाली असलेले हे आठ पाकळ्यांचे कमळ असून, त्याला सूर्य चक्र असेही म्हणतात. ग्रंथांनुसार याच्या आत कल्पवृक्ष आहे. जी भक्ती साधना हृदयाला उद्देशून केली जाते, ती बहुधा याच चक्राला उद्देशून असते.

भक्ती सूर्य इच्छा आठ पाकळ्या
स्थान
हृदय केंद्राच्या अगदी खाली
पाकळ्या
आठ
इतर नावे
सूर्य चक्र, सूर्य केंद्र
यात समाविष्ट आहे
कल्पवृक्ष, इच्छा पूर्ण करणारे झाड
जोडलेले चक्र
हृदय चक्र
स्रोत
देवी भागवत, तांत्रिक भाष्य साहित्य

हृदयाखालील हृदय

संस्कृतमध्ये अनाहत आणि हृदय यांत फरक केला जातो. अनाहत हे छातीतील चक्र आहे, तर हृदय हे भावना आणि आत्म्याचे स्थान आहे. सूक्ष्म शरीरात हृत् चक्र हे दुसरे स्थान आहे: ते अनाहताच्या थोडे खाली आहे, त्याला आठ पाकळ्या आहेत आणि ते हवेसारखे हलके नसून ऊबदार आहे.

या दोन्ही गोष्टी अनेकदा एकच वाटू शकतात, पण त्या वेगळ्या ठेवणे गरजेचे आहे. अनाहतात खालची आणि वरची साखळी जोडली जाते. तर हृत् हे ते स्थान आहे जिथे व्यक्तीच्या भावना जागृत होतात.

कल्पवृक्ष

ग्रंथांनुसार या आठ पाकळ्यांमध्ये कल्पवृक्ष म्हणजेच मागितलेली इच्छा पूर्ण करणारे झाड आहे. ही प्रतिमा कोणत्याही चमत्काराचे आश्वासन देत नाही. या स्तरावर इच्छा कशी काम करते हे यातून सांगितले जाते. इथे ज्या गोष्टीची मनापासून इच्छा केली जाते, त्याभोवती व्यक्तीचे आयुष्य गुंफले जाण्याची शक्यता असते.

भक्ती साधनेत याचा थेट वापर होतो. एखादी देवता, गुरू किंवा प्रिय व्यक्तीची प्रतिमा हृत् चक्रावर ठेवून तिला तिथेच टिकवून ठेवले जाते आणि या साधनेत केवळ त्या प्रतिमेच्या सहवासात राहणे अपेक्षित असते.

साधनेमध्ये

भक्ती परंपरा प्रामुख्याने याच चक्रावर काम करतात. यात शांत बसण्याऐवजी नामजप करणे, एखादी प्रतिमा मनात धरणे किंवा गाणे यांचा समावेश असतो. मूलाधारापेक्षा अधिक ऊबदार आणि स्थिर असल्याने, काही परंपरांमध्ये साधनेच्या शेवटी लक्ष पुन्हा केंद्रित करण्यासाठी याच केंद्राचा वापर केला जातो.

सतत विचारले जाणारे प्रश्न

नवीनतम पोस्ट

टॅरो कार्डांचे प्राचीन ज्ञान शोधा आणि तुमच्या आध्यात्मिक प्रवासातील रहस्ये उलगडा. टॅरो वाचनाचे समृद्ध प्रतीकशास्त्र, अर्थ आणि व्यावहारिक उपयोग समजून घेण्यासाठी आमचा ब्लॉग हे तुमचे प्रवेशद्वार आहे.