काळा किरण

ही जोडणी कुठून आली

काळा खडा इतर प्रत्येक प्रकारच्या खड्यापेक्षा वेगळ्या प्रकारे वागतो आणि त्याच्या प्रत्येक सदस्याने आपली प्रतिष्ठा स्वतंत्रपणे मिळवली आहे.

जेट हे जीवाश्म झालेले लाकूड आहे, स्पर्श केल्यावर उबदार लागते, हातात हलके असते आणि ते सहजपणे कोरले जाऊ शकते आणि घासल्यावर ते स्थिर प्रभार (स्टॅटिक चार्ज) धरून ठेवते. दहा हजार वर्षांपेक्षा जुन्या दफनांमध्ये त्याचे मणी आढळतात आणि लिशियामधील एका नदीवरून त्याला गॅगेट्स (gagates) म्हणणाऱ्या रोमन लोकांचा असा विश्वास होता की जळणाऱ्या जेटचा धूर सापांना पळवून लावतो आणि पछाडले जाणे उघड करतो.

ओब्सिडियन ही ज्वालामुखीची काच आहे. योग्यरीत्या आघात केल्यावर त्यातून सर्जिकल स्टीलपेक्षा बारीक धार तयार होते, ज्यामुळे ती मेसोअमेरिकामधील सर्वात मौल्यवान वर्किंग मटेरियल बनली आणि मूठभर प्रवाहांतून शेकडो किलोमीटर दूर जाणारी व्यापाराची वस्तू बनली. जे मटेरियल जीव घेते आणि पॉलिश केल्यावर उत्तमरीत्या प्रतिबिंबितही करते, त्याला प्रतीकात्मकता प्राप्त करण्यासाठी कोणाच्या मदतीची आवश्यकता नसते.

हेमेटाइट काळ्या किंवा स्टील-करड्या रंगाचे दिसते आणि ओरखडा काढल्यावर रक्तासारखी लाल रेष सोडते, ज्यावरून रक्ताच्या ग्रीक शब्दावरून त्याचे नाव पडले आहे. काळे टूरमॅलीन गरम केल्यावर विद्युत प्रभारित होते आणि आगीतून राख खेचते, याच गुणधर्मावरून डच लोकांनी त्याला नाव दिले.

चार वेगवेगळे पदार्थ, चार वेगवेगळ्या विलक्षण गोष्टी, एक सामायिक रंग आणि अर्थांचा एक अत्यंत सुसंगत संच.

परंपरांनी काय दावा केला

सर्वात जुना नोंदवलेला वापर अंत्यसंस्काराचा आहे. कांस्ययुगीन ब्रिटीश दफनांमधील जेट, काताल्होयुक येथील ॲनाटोलियन थडग्यांमधील ओब्सिडियन आरसे आणि भूमध्य सागराच्या पलीकडे असलेल्या थडग्यांच्या उंबरठ्यावरील काळा खडा. याचा अर्थ सरळ आहे: जिथे दृश्यमानता थांबते तो काळा रंग.

मेसोअमेरिकाची भविष्य सांगण्याची परंपरा (scrying tradition) सर्वात जास्त दस्तऐवजीकरण केलेली आहे. पॉलिश केलेले ओब्सिडियन आरसे हे तेझकाटलिपोकाचे (Tezcatlipoca) वाद्य होते, ज्याच्या नावाचा अर्थ धूम्रपान करणारा आरसा असा होतो आणि ॲझ्टेक पुजारी भविष्य सांगण्यासाठी त्याचा वापर करत असत. असाच एक आरसा नंतर जॉन डीच्या मालकीचा होता आणि तो आज ब्रिटिश म्युझियममध्ये आहे, जे या पद्धतींचा कसा प्रवास होतो याचे एक उत्तम उदाहरण आहे.

संरक्षणात्मक वाचन हे युरोपीय आणि इस्लामिक तसेच आधुनिक देखील आहे. दरवाज्यावरील काळा खडा, मुलाच्या अंगावरील काळे मणी, वाईट नजरेपासून वाचण्यासाठी काळ्या अगेट्सच्या अंगठ्या. इस्लामिक परंपरेत काबाचा काळा खडा हे एक वेगळे प्रकरण आहे, तो ताईत बनवण्याच्या साहित्यापेक्षा एक पूजनीय वस्तू आहे आणि या दोन गोष्टींमध्ये गोंधळ न करणे योग्य ठरेल.

आधुनिक प्रथेने किरणाला एकाच कामापुरते मर्यादित केले, संरक्षण आणि काळ्या टूरमॅलीनला त्याचे प्रतीक बनवले, ज्यामध्ये साधारणपणे नकारात्मक ऊर्जा शोषून घेण्याची चर्चा असते. ही विशिष्ट रचना विसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धातील आहे. जुन्या परंपरा शोषून घेण्याबद्दल कमी आणि मर्यादेबद्दल जास्त होत्या: इथपर्यंतच, यापुढे नाही.

या किरणाचे खडे

• ब्लॅक ओनीक्स (कॅल्सेडोनी आणि जॅस्पर, मोह्स ७). योग्यरीत्या पट्टे असलेला खडा, आजघडीला एक सलग काळा खडा म्हणून विकला जातो आणि बहुधा तो डाय केलेला करडा कॅल्सेडोनी असतो. कॅमिओ कोरणाऱ्यांनी त्यांची संपूर्ण कला त्याच्या थरांवर उभारली.
• काळे टूरमॅलीन (टूरमॅलीन आणि लेयर्ड सिलिकेट्स, मोह्स ७.५). पायरोइलेक्ट्रिक असल्यामुळे गरम केल्यावर ते राख आकर्षित करते, म्हणूनच डच लोक त्याला ॲशेनट्रेकर (aschentrekker) म्हणायचे. आधुनिक प्रथेमध्ये सर्वात जास्त विकला जाणारा एकमेव संरक्षणात्मक खडा.
• हेमेटाइट (मेटॅलिक ओअर्स, मोह्स ५.५). आयर्न ऑक्साईड जे रक्तासारखे लाल रंगाचे ओरखडे देते, मग ते कितीही काळे दिसले तरी, ज्यावरून त्याचे नाव आणि त्याची संपूर्ण ख्याती येते. त्यातून मिळणारा गेरू (Ochre) हे आपल्याकडचे सर्वात जुने रंगद्रव्य (pigment) आहे.
• लोडस्टोन (मेटॅलिक ओअर्स, मोह्स ६). नैसर्गिकरीत्या चुंबकीत झालेले मॅग्नेटाइट, हान चीनमधील पहिल्या होकायंत्रांचे साहित्य आणि आकर्षणाविषयीच्या प्रत्येक लोकप्रथेचे मूळ.
• शंगाइट (कार्बन्स, ग्लासेस आणि ऑरगॅनिक्स, मोह्स ३.५). करेलीयामधील फुलरिन (fullerenes) असलेला एक कार्बन खडक, ज्याचा पाणी गाळण्यात वास्तविक दस्तऐवजीकरण केलेला वापर आहे आणि किरणोत्सर्जनाबद्दल भरपूर निराधार दाव्यांचा समावेश आहे.
• ओब्सिडियन (कार्बन्स, ग्लासेस आणि ऑरगॅनिक्स, मोह्स ५.५). हे खनिज नसून काच आहे, जी स्फटिक बनण्यासाठी खूप वेगाने थंड झाली. ॲझ्टेक पुजारी याच्या पॉलिश केलेल्या आरशांमध्ये भविष्य पाहायचे (scried) आणि याची धार सर्जिकल स्कॅल्पेलपेक्षाही तीक्ष्ण असते.
• जेट (कार्बन्स, ग्लासेस आणि ऑरगॅनिक्स, मोह्स ३). जीवाश्म झालेले लाकूड, हलके आणि स्पर्शाला उबदार, ज्यावर कांस्य युगापासून व्हिटबी (Whitby) येथे काम केले जाते आणि व्हिक्टोरियन शोकपोशाखांनी (Victorian mourning dress) त्याला एका उद्योगात बदलून टाकले.

किरणासोबत काम करणे

हा किरण विकासाच्या प्रश्नांऐवजी कडांच्या प्रश्नांना अनुकूल आहे. मी काय सहन करण्यास तयार आहे, काय नाही आणि मर्यादा कुठे आहे. हा आरामापेक्षा वेगळा व्यायाम आहे आणि जेव्हा तुम्हाला खरोखर हिरव्या किंवा गुलाबी किरणाची आवश्यकता असते तेव्हा काळा खडा ही एक चुकीची निवड ठरते.

व्यावहारिकदृष्ट्या, काळे खडे हे जवळ बाळगण्यापेक्षा ठेवले जाणारे असतात: दरवाज्यांवर, खोलीकडे तोंड करून डेस्कवर, अवघड संभाषणापूर्वी बॅगमध्ये. टाळत असलेल्या एखाद्या गोष्टीसोबत बसण्यासाठी परावर्तित पृष्ठभाग म्हणून ओब्सिडियनचा दीर्घकाळापासून वापर केला जात आहे, जे डिझाइननुसार अस्वस्थ करणारे आहे आणि नवशिक्यांसाठी हा व्यायाम नाही.

एखाद्या दुकानाने तुम्हाला सांगितले की तो नकारात्मकता शोषून घेईल म्हणून जर तुम्ही काळा खडा विकत घेतला असेल, तर तुम्हाला प्रत्यक्षात काय घडायला हवे आहे हे विचारण्यासारखे आहे. साधारणपणे याचे प्रामाणिक उत्तर असे असते की तुम्हाला एखादी सीमा धरून ठेवण्यासाठी स्वतःला संकेत द्यायचा असतो आणि तो खडा स्वतःमध्ये कोणतीही गोष्ट शोषून न घेताही ते काम अगदी उत्तमरीत्या करू शकतो.

तुम्ही विश्वास ठेवू शकता असा रंग

बाजारातील बहुतेक ब्लॅक ओनीक्स हे रोमन काळापासून प्रमाण (standard) असलेल्या साखर आणि सल्फ्युरिक ॲसिड प्रक्रियेने डाय केलेले करडे कॅल्सेडोनी असतात आणि व्यापारी त्याला फसवणूक मानण्याऐवजी सामान्य मानतात. अस्सल नैसर्गिक ब्लॅक ओनीक्स अस्तित्वात आहे आणि तो दुर्मिळ आहे. विचारा आणि ते प्रक्रियेतून गेले (treated) आहेत असेच उत्तर मिळेल अशी अपेक्षा ठेवा.

ओब्सिडियनची काळ्या काचेसोबत नक्कल केली जाते, जी रासायनिकदृष्ट्या फारशी वेगळी नसली तरी रचनात्मकदृष्ट्या भिन्न आहे. तीव्र प्रकाशात बारीक कडा पहा: खऱ्या ओब्सिडियनमध्ये साधारणपणे एक हलका तपकिरी किंवा हिरवा पारदर्शकपणा (transmission) आणि शंखाकार फ्रॅक्चर रिपल्स (conchoidal fracture ripples) दिसतात, तर स्वस्त काच मोल्डच्या शिवणीसह पूर्णपणे काळी असते. स्नोफ्लेक, महोगनी आणि रेनबो ओब्सिडियन हे सर्व नैसर्गिक प्रकार आहेत, परंतु शीन ओब्सिडियनची (sheen obsidian) सहज नक्कल केली जाते.

शंगाइटची सामान्य काळ्या शेलसोबत मोठ्या प्रमाणावर नक्कल केली जाते, कारण अस्सल एलिट ग्रेड दुर्मिळ आहे आणि विद्युत वहन करते, जी चाचणी तुम्ही मल्टीमीटरने करू शकता. जेटची नक्कल प्लास्टिक, व्हल्कनाईट आणि काचेने केली जाते; खऱ्या जेटचे वजन त्याच्या आकारमानानुसार खूप हलके असते, स्पर्शाला उबदार असते आणि ते स्थिर प्रभार (static charge) घेते.