लाल किरण

हा संबंध कुठून आला

कुणीही रत्नांवर काम करण्याच्या खूप आधी, लोक लाल गेरूचा वापर करत होते, जे भुकटी केलेले हेमेटाईट असते. ते शंभर हजार वर्षांपूर्वी दक्षिण आफ्रिकेतील ब्लोंबोस गुहेत आढळते, जे अबालोन शेलमध्ये एका विशिष्ट पद्धतीने तयार केले होते, तसेच ते प्रत्येक वसलेल्या खंडावरील दफनांमध्ये शरीराभोवती लावले होते. ते वापरणाऱ्या लोकांसाठी त्याचा अर्थ काय होता हे कोणालाही माहीत नाही. मात्र लाल खनिज आणि जीवनाची निरंतरता यातील संबंध ही आपली सर्वात जुनी नोंदवलेली प्रतीकात्मक कृती आहे.

तिथून पुढचा विचार सोपा आहे. रक्ताचा रंग लाल असतो. शरीरातून रक्त जाणे म्हणजे मृत्यू. लाल खडा म्हणजे असे रक्त जे शरीराबाहेर जाऊ शकत नाही. इजिप्शियन अंत्यसंस्काराच्या पद्धतीत टायेट ताईत म्हणजेच आयसिसच्या गाठीद्वारे हे स्पष्ट होते. बुक ऑफ द डेडनुसार हा ताईत लाल जास्पर किंवा कार्नेलियनचा असावा आणि त्यात आयसिसचे रक्त आणि तिची शक्ती असल्याचे मानले जात असे.

शास्त्रीय लेखकांनी लाल रंगाचा संबंध मंगळाशी आणि पर्यायाने लोह, युद्ध आणि रागीट स्वभावाशी जोडला. हे रासायनिक स्वरूपाशी अपघाताने जुळणाऱ्या प्रतीकात्मक प्रणालीचे एक उत्तम उदाहरण आहे, कारण बहुतेक लाल खडे लोहामुळे लाल असतात.

परंपरांनी काय दावा केला

इजिप्तने अंत्यसंस्काराचे ताईत, टायेट आणि स्कॅरबसाठी लाल जास्पर आणि कार्नेलियनचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला. त्यांचे लाल खडे आक्रमकतेपेक्षा स्थित्यंतराच्या क्षणी संरक्षणासाठी होते.

आयुर्वेदिक आणि ज्योतिष परंपरेत माणिक हे सूर्याचे रत्न आहे, ज्याला रत्नांचा राजा मानले जाते. ते अधिकार, चैतन्य आणि पित्यासाठी सुचवले जाते. मात्र ते सर्वांसाठी सुचवले जात नाही. कुंडलीतील कमकुवत किंवा पीडित सूर्य माणकाला चुकीचा खडा बनवू शकतो आणि परंपरा याबद्दल खूप गंभीर आहे. याच प्रणालीमध्ये लाल पोवळे मंगळाशी संबंधित आहे, जे धैर्य आणि शरीराच्या ताकदीसाठी घातले जाते.

मध्ययुगीन युरोपीय लॅपिडरी मार्बोडचे अनुसरण करून लाल खड्यांना रक्त थांबवणारे गुणधर्म देतात, जे रक्तस्राव कमी करतात आणि सुजलेल्या जखमा शांत करतात. हा डॉक्ट्रीन ऑफ सिग्नेचर्सचा सर्वात शुद्ध युक्तिवाद आहे: समान गोष्टींवर समान उपचार. लाल ठिपके असलेल्या हिरव्या ब्लडस्टोनकडे हेच काम सोपवले गेले होते आणि त्याचा संबंध येशू ख्रिस्ताच्या रक्ताशी जोडला गेला.

बर्मी परंपरेत माणके युद्धात नेली जात असत आणि या प्रथेच्या सर्वात भक्कम रूपानुसार त्वचेखाली माणिक घातल्याने योद्धा अजिंक्य बनतो. हे इतिहासाचा भाग म्हणून सांगणे योग्य आहे, सल्ला म्हणून नव्हे.

या किरणाचे खडे

• लाल जास्पर (कॅल्सेडोनी आणि जास्पर, Mohs 7). अपारदर्शक, विश्वासार्ह आणि सर्वत्र आढळणारा. इजिप्शियन टायेट ताईत, रोमन मोहोर असलेल्या अंगठ्या आणि चौथ्या शतकातील लॅपिडरी हे सर्व ते चमकण्याऐवजी स्थिरतेसाठी ओळखतात.
• माणिक (कोरंडम, Mohs 9). लाल कोरंडम, संस्कृतमध्ये रत्नांचा राजा, ज्योतिषात सूर्यासाठी नेमलेला. युद्धात नेले जाणारे बर्मी खडे त्वचेखाली बसवले जात असल्याचे सांगितले जाते.
• गार्नेट (द जेम सिलिकेट्स, Mohs 7). हा एक खडा नसून डाळिंबाच्या नावाने ओळखले जाणारे एक संपूर्ण कुटुंब आहे. बोहेमियन गार्नेट दागिने, अँग्लो-सॅक्सन क्लॉयसोन आणि जानेवारीचा जन्मखडा.

या किरणासोबत काम करणे

लाल किरण अशा कोणत्याही गोष्टीसाठी आहे ज्याला टिकवून ठेवण्याऐवजी सुरुवात करण्याची आवश्यकता असते. परंपरांमध्ये तो संकटापूर्वी वापरला जात असे, आजारातून बरे होताना नव्हे. आधुनिक सरावही साधारणपणे याच्याशी सुसंगत आहे: जेव्हा लोकांना कृती करण्याची आवश्यकता असते आणि ते अडखळतात तेव्हा ते लाल खड्यांकडे वळतात.

हा किरण उष्णतेबद्दल असल्यामुळे अनेक परंपरा याच्या विरोधात इशारा देतात. आयुर्वेदिक सराव आधीच गरम स्वभाव असलेल्या व्यक्तीला माणिक सुचवत नाही आणि मध्ययुगीन लेखकांनी रागाबद्दलही तेच सांगितले होते. लाल खड्यामुळे तुम्हाला स्थिर वाटण्याऐवजी अस्वस्थ वाटत असेल, तर तो तपकिरी किंवा निळ्या किरणाकडे वळण्याचा एक योग्य संकेत असू शकतो.

व्यावहारिक स्वरूपात तो सहसा ठेवण्याऐवजी सोबत बाळगला जातो. खिशात ठेवण्यासाठी लाल जास्पर हा एक स्वस्त, कडक आणि प्रामाणिक पर्याय आहे. अंगठीसाठी गार्नेट योग्य आहे, आणि जर तुम्ही एखाद्या ज्योतिषासोबत काम करत असाल तर माणिक हा खऱ्या अर्थाने परंपरेचा सल्ला देणारा खडा आहे.

तुम्ही विश्वास ठेवू शकता असा रंग

या किरणामध्ये उष्णता प्रक्रिया जवळजवळ सर्वत्र वापरली जाते आणि कमी दर्जाच्या बाबतीत ती सहसा घोषित केली जात नाही. रंग गडद करण्यासाठी आणि समान करण्यासाठी कार्नेलियनला नियमितपणे तापवले जाते, ही पद्धत रोमनांनी आधीच वापरली होती. बाजारातील अनेक नारिंगी-लाल अगेट तापवण्यापूर्वी फिकट राखाडी रंगाचे असतात. हा दोष नाही आणि तो स्थिर आहे, पण तो उघड केला पाहिजे.

माणकाचे प्रकरण थोडे कठीण आहे. कमी दर्जाच्या कोरंडममध्ये शिसे असलेली काच भरून तयार केलेले ग्लास-फिल्ड माणिक मोठ्या प्रमाणावर विकले जाते आणि त्याची किंमत नैसर्गिक खड्याच्या अगदी लहान हिश्श्याइतकी असते. भिंगाखाली पाहिल्यास त्याच्या आत गॅसचे बुडबुडे आणि निळी चमक दिसू शकते. प्रयोगशाळेत तयार केलेले माणिक नैसर्गिक माणकासारखेच रासायनिक दृष्ट्या समान असते. जेव्हा त्यावर योग्य लेबल लावले जाते तेव्हा ते प्रामाणिक असते; पण समस्या नेहमी लेबलिंमध्येच असते.

लाल पोवळे, जरी ते या कॅटलॉगमध्ये नसले तरी, त्याचा उल्लेख करणे गरजेचे आहे कारण ते या किरणातील संवर्धनाच्या दृष्टीने सर्वात संवेदनशील साहित्य आहे. विकले जाणारे बहुतेक पोवळे रंगवलेले बांबूचे पोवळे किंवा पुनर्रचित भुकटी असते. खरे पोवळे अतिशय सावकाश वाढणाऱ्या वसाहतींमधून येते ज्यांवर कापणीचा मोठा दबाव असतो.