PL (polski)
W skrócie
- Kształt
- Pięcioramienna gwiazda kreślona jedną nieprzerwaną linią
- Najwcześniejsze użycie
- Mezopotamski znak UB, III tysiąclecie p.n.e.
- Nazwa grecka
- Pentalfa
- Nazwa niemiecka
- Drudenfuss, stopa nocnej zmory
- Wierzchołkiem do góry
- Duch nad materią, klasyczna forma ochronna
- Pentakl
- Gwiazda wpisana w okrąg
Na czym polega jego działanie
Pentagram kreśli się jednym ciągłym ruchem, który przecina się pięć razy i powraca do punktu wyjścia. Na tym opiera się cała jego magiczna logika w większości tradycji, które po niego sięgają. Zamknięta linia nie ma żadnej szczeliny, a do figury pozbawionej przerwy nic nie może się przedostać.
Niemiecka nazwa ludowa mówi o tym wprost: Drudenfuss, czyli stopa Drude, nocnej zmory dławiącej śpiących. Wyrzeźbiona na wezgłowiu łóżka, kołysce lub progu gwiazda miała schwytać istotę w plątaninę linii i uwięzić ją wewnątrz. Ta sama zasada leży u podstaw amuletów z motywem nieskończonego węzła w Europie Północnej oraz labiryntu wydrapywanego przy drzwiach.
Skąd pochodzi
Pięcioramienne gwiazdy pojawiają się w piśmie klinowym Mezopotamii z III tysiąclecia p.n.e. jako znak UB, oznaczający kąt lub narożnik, a w szerszym sensie cztery strony świata, choć jeszcze bez późniejszego znaczenia ochronnego. Kilka tysięcy lat później pitagorejczycy posługiwali się pentalfą jako znakiem rozpoznawczym członków swojego bractwa, zafascynowani faktem, że jej wewnętrzne proporcje wyznacza złoty podział.
Średniowieczna Europa powiązała pentagram z Salomonem, obok heksagramu, a także z pięcioma ranami Chrystusa. W czternastowiecznym poemacie sir Gawain nosi go na tarczy, gdzie autor poświęca trzydzieści wersów na wyjaśnienie, że jego moc tkwi w nieskończoności splotu. Magia renesansowa wpisała go w okręgi i przypisała poszczególnym wierzchołkom żywioły, natomiast dziewiętnastowieczny okultyzm francuski dopełnił ten schemat, umieszczając ducha na samym szczycie. Ostatni przełom dokonał się w połowie XX wieku, kiedy pentagram stał się głównym emblematem religijnym wicca i współczesnego pogaństwa.
Wierzchołek w górę, w dół i źródło sporu
Przekonanie, że gwiazda skierowana jednym ramieniem w górę jest dobra, a zwrócona w dół zła, jest stosunkowo świeżej daty i stanowi w znacznej mierze dzieło jednego człowieka. Éliphas Lévi w połowie XIX wieku opisał odwrócony pentagram jako znak kozła i wywróconego porządku. Ta interpretacja utrwaliła się na tyle mocno, że współczesny świat powszechnie traktuje ją jak niepodważalny fakt.
Wcześniej orientacja gwiazdy była w zasadzie przypadkowa. W średniowiecznych rzeźbach i rysunkach w manuskryptach gwiazda bywała zwrócona w tę stronę, na którą pozwalało dostępne miejsce. Część współczesnych tradycji posługuje się formą odwróconą w celach zupełnie nieszkodliwych, a niektóre grupy religijne przyjęły ją w pełni świadomie.
W roli amuletu standard stanowi wierzchołek skierowany w górę i tak wygląda niemal każdy zachowany historyczny zabytek o charakterze obronnym.
Pentagram a pentakle
Oba te określenia bywają używane dość swobodnie. Najczęstsza współczesna konwencja przyjmuje, że pentagram to sama gwiazda, natomiast pentakle to gwiazda wpisana w okrąg, noszona w postaci medalionu lub dysku.
Starsze znaczenie słowa pentakle jest szersze i wcale nie musi wiązać się z liczbą pięć: w literaturze grymuarowej mianem tym określano dowolny konsekrowany dysk lub diagram z wyrytymi znakami i imionami bóstw, spośród których pieczęcie salomonowe stanowią najbardziej znany zbiór. Czytając teksty sprzed epoki nowożytnej, bezpieczniej rozumieć pentakle jako magiczny krążek niż samą gwiazdę, i zawsze sprawdzać załączony rysunek.
Jak kreślić i stosować pentagram
Istotę tradycji stanowią reguły wykreślania, a nie sam materiał.
- Kreśl go jednym nieprzerwanym pociągnięciem, bez odrywania pióra lub ostrza, domykając linię w punkcie wyjścia.
- Skieruj pojedynczy wierzchołek w górę, jeśli ma służyć do obrony. Właśnie tak wygląda niemal każdy zachowany zabytek rzeźbiony lub wyryty w materiale.
- Wytnij lub wydrap go przy wejściu do danej przestrzeni: na progu, słupku łóżka, kołysce czy drzwiach stodoły.
- Wpisz go w okrąg, jeśli zależy ci na formie dysku, jaką ma większość noszonych na ciele pentakli.
- Nie zostawiaj żadnej przerwy. Cała moc opiera się na ciągłości linii, a przerwana gwiazda uchodzi za bezsilną.
We współczesnym świecie pentagram jest symbolem religijnym dla wyznawców wicca i innych nurtów pogańskich, podlegającym w wielu krajach ochronie prawnej. Znak noszony na ciele warto traktować jako wyznanie wiary, a nie zwykłą ozdobę.
Z czym łączy się pentagram
Symbole pokrewne oraz zadania, jakim historycznie służył.
- Ochrona i odpieranie zła Przeznaczenie Historycznie służył niemal wyłącznie do obrony: na progach, wezgłowiach łóżek, oborach i kołyskach.
- Pieczęć Salomona Amulet Druga wielka pieczęć geometryczna tradycji salomonowej, w grymuarach często używana z nim zamiennie.
- Kwadrat Sator Amulet Ta sama logika zamkniętego układu, zrealizowana za pomocą liter zamiast linii.
- Żelazo Materiał Metal, którym najczęściej ryto lub wycinano ten znak w europejskiej praktyce ludowej, gdzie narzędzie liczyło się w równej mierze co sam rysunek.
Pytania do refleksji
- Siła gwiazdy polega na tym, że linia nigdy się nie kończy. Co jeszcze w Twoim życiu czerpie moc z braku jakiejkolwiek szczeliny?
- Jeden dziewiętnastowieczny pisarz zmienił sposób postrzegania symbolu liczącego pięć tysięcy lat. Jak wiele z tego, co wiesz o znakach, ma równie niedawną metrykę?
- Czy wyciąłbyś znak ochronny w trwałym miejscu na stałe, czy talizman powinien dawać się w każdej chwili zdjąć?
Często zadawane pytania
Najnowsze wpisy
Odkryj starożytną mądrość kart tarota i odkryj tajemnice swojej duchowej podróży. Nasz blog jest Twoją bramą do zrozumienia bogatej symboliki, znaczeń i praktycznych zastosowań czytania tarota.
