Labradoriet

Wat het daadwerkelijk is

Een plagioklaas-veldspaat, triklien kristalliserend, met hardheid 6 op de schaal van Mohs en twee duidelijke splijtrichtingen.

De karakteristieke kleurflits heet labradorescentie en werkt fundamenteel anders dan de adularisatie van maansteen. Tijdens de trage afkoeling van het kristal splitste de plagioklaas zich in afwisselende microscopische lamellen. Licht dat weerkaatst op de grensvlakken tussen die lagen interfereert constructief bij specifieke hoeken en golflengten. Daarom licht de kleur alleen vanuit bepaalde richtingen op, waarbij het mineraal vanuit het ene perspectief blauw oogt en vanuit het andere goudgeel.

Spectroliet is de handelsnaam voor het bijzonder kleurkrachtige Finse materiaal, dat het volledige spectrum toont in plaats van hoofdzakelijk blauw.

Witte labradoriet met een meerkleurige glans wordt in de handel gewoonlijk verkocht als regenboogmaansteen.

Omdat het effect strikt richtingsgebonden is, moeten slijpers het ruwe stuk weloverwogen positioneren om de beste flits op het zichtvlak te krijgen. Een onzorgvuldig georiënteerde steen kan vrijwel doods ogen.

Waar het vandaan komt

Madagaskar is tegenwoordig de voornaamste bron en levert het leeuwendeel van de getrommelde stenen, beeldhouwwerkjes en gepolijste platen op de markt. De Finse vindplaats bij Ylämaa brengt spectroliet voort.

De typelocatie is Paul Island voor de kust van Labrador in Canada, waar Moravische zendelingen op de steen stuitten en deze in 1770 formeel werd beschreven.

Ook Rusland, Mexico, Oekraïne en de Verenigde Staten winnen materiaal.

Omdat het een algemeen gesteentevormend mineraal is, komt labradoriet wijdverspreid voor. Wat werkelijk schaars is, zijn stukken met een lamellenstructuur die regelmatig genoeg is om een krachtige glans te vertonen.

Wat de overlevering beweerde

Labradoriet kent geen eeuwenoude traditie in de Oude Wereld, aangezien Europa er pas in 1770 kennis mee maakte en het daarvoor niet als afzonderlijk mineraal bekend was.

Het verhaal van de Inuit vormt de wezenlijke traditionele bedding: het vertelt dat het noorderlicht ooit opgesloten zat in de rotsen langs de kust van Labrador, totdat een krijger met zijn speer op de stenen sloeg en de meeste lichten naar de hemel deed opstijgen, terwijl het restant in de rots achterbleef. Dat verhaal is verankerd in de specifieke vindplaats en sluit nauw aan bij het optische gedrag van de steen, wat het aanzienlijk overtuigender maakt dan moderne toeschrijvingen.

Alle overige betekenissen zijn eigentijds, hoofdzakelijk afkomstig uit publicaties over kristallen van de afgelopen decennia: transformatie, bescherming van de aura, intuïtie en het onthullen van verborgen zaken.

Die duidingen zijn begrijpelijk en vloeien rechtstreeks voort uit wat de steen laat zien: hij lijkt nergens op totdat de kijkhoek verandert.

Hoe ermee wordt gewerkt

De meest praktische toepassing ligt voor de hand: labradoriet past bij omstandigheden die er heel anders uitzien zodra men van standpunt wisselt. De steen leent zich voor situaties waarin het vermoeden bestaat dat men slechts één zijde van de medaille ziet.

Hij is algemeen verkrijgbaar als trommelstenen, handstenen en gepolijste plakken. Een ruim gepolijst vlak laat de flits het zuiverst zien; kleine trommelstenen tonen dikwijls maar weinig weerschijn.

Met hardheid 6 en twee splijtrichtingen is hij geschikter voor een hanger of als zaksteen dan voor een ring die dagelijks wordt gedragen. Los in een jaszak met sleutels kan hij beter worden vermeden.

Reinigen gebeurt met een zachte doek en lauw zeepwater, zonder ultrasone apparatuur.

Koop stukken bij voorkeur in levenden lijve en draai ze in het licht alvorens af te rekenen: productfoto's van labradoriet worden altijd onder de meest flatteuze hoek genomen.

Eerlijk kopen

Volledige vervalsingen zijn zeldzaam, aangezien fraai basismateriaal betaalbaar is gebleven.

De valkuilen schuilen in benamingen en verwerking. Spectroliet duidt strikt genomen uitsluitend op het Finse materiaal, maar wordt in het commerciële circuit nogal eens losjes geplakt op alles met felle tinten. Regenboogmaansteen is gewoon witte labradoriet onder een verkoopvriendelijke naam.

Sommige exemplaren worden aan de achterzijde gecoat of donker gemaakt om de glans kunstmatig te versterken, wat herkenbaar is aan een verdacht egale tint die aan de randen kan wegslijten.

Glas met een dichroïsche laag wordt soms als labradoriet aangeboden en oogt te strak en regelmatig.

De gewoonste teleurstelling betreft geen bedrog maar een ondoordachte slijpwijze: materiaal dat zonder acht te slaan op de lamellen is geslepen toont nauwelijks weerschijn, terwijl webwinkels juist die ene hoek uitlichten waarop hij wel flitst.