द मून

चित्रे आणि प्रतीकवाद

पामेला कोलमन स्मिथ यांनी १९०९ मध्ये या कार्डाची आधुनिक प्रतिमा निश्चित केली, आणि आज जेव्हा बहुतांश वाचक 'द मून'चा विचार करतात, तेव्हा त्यांच्या डोळ्यांसमोर त्यांचेच रेखाटन उभे राहते. त्यांनी जुन्या टॅरो डी मार्सेयमधील मूळ घटकांना (तळे, खेकडा, दोन प्राणी, मनोऱ्यांची जोडी) कायम ठेवले, परंतु त्यांना जाणीवपूर्वक मानसशास्त्रीय वजन देऊन एका परिपूर्ण चित्रित दृश्यात सादर केले; तसेच एलिफास लेव्ही यांनी रक्ताच्या थेंबांनी शिंपडलेला मार्ग म्हणून रेखाटलेल्या वळणदार रस्त्याचाही यात समावेश केला.

आकाशात एक पूर्ण चंद्र व्यापून राहिलेला दिसतो, ज्याच्या चंद्रकोरीमध्ये मानवी चेहऱ्याची पुसट रूपरेषा कोरलेली आहे, आणि तो स्वतःच्या नसलेल्या उसन्या प्रकाशाने उजळतो आहे. हा चंद्र भूभागावर एखाद्या चुंबकाप्रमाणे कार्य करतो, पृथ्वीवरील आर्द्रता वर खेचतो आणि खालील आदिम खोलीला आकर्षित करतो. कार्डाच्या तळाशी एक लहान तळे उघडते, आणि त्यातून एक खेकडा कोरड्या जमिनीवर रांगत बाहेर येतो, जी सामूहिक अवचेतनेतून स्वतःचा प्रवास सुरू करण्यासाठी वर चढणारी चेतनेची सर्वात जुनी आणि अतिशय आदिम हालचाल आहे.

किनाऱ्यावर रस्त्याच्या दोन्ही बाजूने एक पाळीव कुत्रा आणि एक वन्य लांडगा त्या प्रकाशाकडे पाहून भुंकताना दिसतात. ते मनाचे दोन भाग आहेत: सुसंस्कृत व पाळीव अहंकार (ego) आणि अनिर्बंध आदिम प्रेरणा (id). स्मिथ या दोघांनाही चंद्राच्या अतार्किक आकर्षणात सारखेच अडकलेले दाखवतात. त्यांच्यामधील रस्ता क्षितिजाच्या दिशेने वळणे घेत पुढे जातो आणि दोन उंच मनोऱ्यांमधून जातो, जे सचेतन मनाचा ज्ञात प्रदेश आणि अवचेतनाचा अनपेक्षित भूभाग यांमधील उंबरठा दर्शवतात. त्या रस्त्यावर चंद्रातून दवबिंदू पडतात; लेव्ही यांचा रक्ताने माखलेला मार्ग स्मिथ यांच्या रेषांमध्ये कोमल झाला आहे. या दृश्यातील प्रत्येक घटक केवळ परावर्तित दुय्यम प्रकाशाने उजळलेला आहे, त्यामुळे त्यातील कोणतीही गोष्ट जशी दिसते तशीच असेल यावर पूर्ण विश्वास ठेवता येत नाही.

मूळ अर्थ

मार्सेय कार्ड केवळ अर्थ लावण्यासाठी एक साधे प्रतीक देत होते, तिथे रायडर-वेट डेक हे संपूर्ण मानसशास्त्रीय नाट्य एका निसर्गदृश्यात मांडतो, ज्यामुळे त्याचा अर्थ चित्रातच स्पष्ट वाचता येतो. हे कार्ड अवचेतन मन आणि अंतर्ज्ञानाचे, भ्रमाचे आणि आत्म्याच्या अंधकारमय रात्रीचे, प्रवृत्तीचे गढूळ पाणी आणि सचेतन जाणीवेच्या अगदी खाली दडलेल्या लपलेल्या सत्यांचे प्रतीक आहे.

रायडर-वेट वाचनामध्ये, हे अज्ञात, गुप्तता आणि अनपेक्षिततेचे प्रतिनिधित्व करते, आणि ते विश्लेषणाऐवजी केवळ भावनेतून मिळणाऱ्या ज्ञानाच्या एका स्त्री प्रवाहाला सूचित करते. जेव्हा हे कार्ड समोर येते, तेव्हा ते एखाद्या भविष्यापेक्षा आरशासारखे अधिक काम करते, जे प्रश्नकर्ता स्वतःच्या भीती, पूर्वग्रह आणि जुन्या जखमांमुळे सध्या विकृत करत असलेले वास्तव परावर्तित करते. गोष्टी जशा दिसतात तशा नाहीत आणि महत्त्वाची माहिती गहाळ आहे, हा याचा सततचा इशारा असतो. अंधाराशी संघर्ष करणे थांबवून त्यात उतरण्याचे, स्वप्नांचा आणि सावलीच्या घटकांचा मागोवा घेत त्या दडलेल्या गोष्टीकडे जाण्याचे शांत आमंत्रण हे कार्ड देते, जे धुके हटण्यापूर्वी शोधून काढणे आवश्यक असते.

सरळ अर्थ

सरळ स्थितीत, द मून भ्रम, अस्थिरता आणि असुरक्षितता आणतो. परिस्थिती जशी दिसते तशी नसते, एखादी दबलेली जुनी आठवण दुःख किंवा चिंतेच्या रूपाने पुन्हा पृष्ठभागावर येऊ शकते, आणि रस्ता इतका अस्पष्ट असताना कोणताही कायमस्वरूपी निर्णय घेऊ नये हाच याचा साधा व्यावहारिक सल्ला आहे.

प्रेमात. गढूळ भावनिक स्थिती. हे कार्ड फसवणूक, गुप्त आयुष्य किंवा अविश्वासूपणाकडे बोट दाखवू शकते, विशेषतः सेवन ऑफ स्वॉर्ड्स किंवा द डेव्हिलच्या शेजारी आल्यास. परंतु तितक्याच वेळा हा अंतर्गत संशय असतो, जिथे एखादी जुनी जखम निष्पाप जोडीदारावर कपट लादते आणि तात्पुरत्या भावनिक चढ-उताराला अपयश समजण्याची चूक करते.

करिअरमध्ये. खोटे बोलणे, गुप्त हेतू आणि खोट्या आश्वासनांवर उभारलेले विषारी वातावरण, जिथे स्वाक्षरी केलेला करार बंद दारांमागे झालेल्या चर्चेपेक्षा वेगळा असू शकतो. आपल्या अंतर्मनावर विश्वास ठेवा, कोणताही जुगार टाळा आणि स्वतःला बांधून घेण्यापूर्वी सकाळच्या सूर्याने धुके दूर करण्याची वाट पाहा.

आर्थिक बाबींमध्ये. सुरक्षितपणे पाऊल टाकण्यासाठी खूपच कमी माहिती उपलब्ध असणे. हा सट्टेबाजी किंवा कोणताही मोठा धोका पत्करण्याचा काळ नाही.

आरोग्यात. प्रामुख्याने मानसिक आरोग्य: नैराश्य, चिंता, पराकोटीचा संशय, आणि स्त्रियांसाठी संप्रेरक (हार्मोनल) तसेच मासिक पाळीच्या चक्राशी जोडलेला संबंध. हे कार्ड गर्भावस्थेचेही एक मजबूत प्रतीक मानले जाते, जिथे गर्भाशयाच्या अंधारात न दिसणारे जीवन आकार घेत असते.

उलट अर्थ

उलट स्थितीत, धुके विरळ होऊ लागते आणि भ्रम विरून जातात. हे कार्ड भीतीतून मुक्ती, दबलेल्या भावना मोकळ्या होणे आणि गोंधळाच्या प्रदीर्घ टप्प्याचा शेवट दर्शवते. ही स्पष्टता कठोरपणे आली तरीही ती मुक्त करणारी ठरते.

बऱ्याचदा उलट द मूनचा अर्थ असा होतो की एखादे लपलेले रहस्य, खोटेपणा किंवा गाडलेले कटू सत्य अखेर प्रकाशात येते. आत्म-प्रतारणा आता टिकू शकत नाही, आणि जरी हा खुलासा वेदनादायी असला, तरी भ्रमाचा अंत खरा दिलासा देतो आणि प्रश्नकर्त्याला वस्तुनिष्ठ पायावर समस्येला सामोरे जाण्याची ताकद देतो.

प्रेमात. एखादी फसवणूक उघडकीस येणे, किंवा एका चांगल्या नात्यात विष कालवणारा अकारण संशय दूर होणे.

करिअरमध्ये. अखेर मिळालेली स्पष्टता, गुप्त हेतू उघड झाल्यामुळे पुन्हा एकदा आत्मविश्वासाने आणि माहितीपूर्ण निर्णय घेणे शक्य होते.

आर्थिक बाबींमध्ये. गहाळ असलेली माहिती समोर येते, आणि ज्या परिस्थितीत हात घालणे खूप धोकादायक वाटत होते ती आता सुस्पष्ट आणि समजण्याजोगी बनते.

आरोग्यात. चिंता कमी होणे आणि एकदा भीतीचा अडथळा दूर झाल्यावर शरीराने प्रत्यक्षात दिलेले संकेत अचूकपणे समजणे.

ऐतिहासिक नोंदी

रायडर-वेट-स्मिथ द मून हा एका प्रदीर्घ उत्क्रांतीचा अंतिम टप्पा आहे, आणि वेट व स्मिथ यांनी तो नवनिर्मितीपेक्षा समन्वयातून साकारला. विल्यम रायडर अँड सन्सने १९०९ मध्ये प्रकाशित केलेल्या या डेकची संकल्पना ऑर्थर एडवर्ड वेट यांनी मांडली होती आणि पामेला कोलमन स्मिथ यांनी तो चित्रित केला होता; हे दोघेही हर्मेटिक ऑर्डर ऑफ द गोल्डन डॉन या गुप्त संस्थेचे सदस्य होते. मार्सेय परंपरेतील केवळ चिन्ह असलेल्या सूट कार्डांऐवजी संपूर्ण चित्रित दृश्यांचा वापर करत चित्रांमध्ये संस्थेच्या गूढ शिकवणी समाविष्ट करणे हा वेट यांचा उद्देश होता.

या कार्डासाठी स्मिथ यांनी मार्सेयचा प्रमाणित साचा (पाणी, खेकडा, दोन भुंकणारे प्राणी, दोन मनोरे) घेतला आणि त्याला मानसशास्त्रीय खोली दिली, त्यानंतर त्यात लेव्ही यांनी एकोणिसाव्या शतकात जोडलेल्या वळणदार रस्त्याचा समावेश केला. त्या साच्यामागे आणखी अनोखी सुरुवात दडलेली होती. पंधराव्या शतकातील विस्कोन्टी-स्फोर्झा डेकमध्ये हे कार्ड कोणतेही निसर्गदृश्य नसून, दोरी नसलेले धनुष्य आणि पांढरा कमरपट्टा धारण केलेली डायना देवी होती, जी मिलानच्या दरबारासाठी पवित्रतेचे रूपक होती. इतर सुरुवातीच्या डेक्समध्ये अ‍ॅटलासप्रमाणे चंद्राच्या ओझ्याखाली वाकलेला पुरुष किंवा चांदण्यात स्त्रीसाठी गाणे गाणारा पुरुष दाखवला गेला होता. रात्रीचे भूप्रदेश आणि रात्र व भ्रमाकडे झालेला हा बदल सतराव्या आणि अठराव्या शतकातील मोठ्या प्रमाणावर उत्पादित मार्सेय डेक्ससोबत आला, ज्याचा १७५० च्या हस्तलिखितात नोंदवलेला पहिला भविष्यसूचक अर्थ फक्त 'रात्र' असा होता. स्मिथ यांना हा सर्व वारसा मिळाला आणि त्यांनी त्याला आधुनिक जग वाचत असलेले रूप दिले.

पत्रव्यवहार

संख्या. १८ (XVIII), ज्याची बेरीज नऊ (१ + ८) होते आणि ती द मूनला द हर्मिटशी जोडते. ही दोन्ही कार्डे एकांत आणि अंतर्मुखतेची आहेत, परंतु हर्मिट स्वतःच्या कंदिलाच्या प्रकाशात जाणीवपूर्वक मागे हटतो, तर मून हा अंधारात केलेला एक सक्तीचा, अचेतन बुडालेला प्रवास आहे. द सनच्या विजयापूर्वीचा हा शेवटचा मानसशास्त्रीय अडथळा ठरतो.

ज्योतिषशास्त्र. मीन, बारावी रास आणि सामूहिक अवचेतनाचा अथांग महासागर; ज्याचा स्वामी नेपच्यून हा स्वप्नांचा आणि सीमा विरघळवणारा ग्रह आहे, जो वास्तव आणि कल्पनेमधील रेषा धूसर करतो.

मूलतत्त्व. पाणी, आकारहीन आणि परावर्तक, भावना व नैसर्गिक प्रेरणांचे माध्यम आणि केवळ उसना प्रकाश घेणाऱ्या चंद्रासाठी एक योग्य आरसा.

कबाला. याचे हिब्रू अक्षर कोफ (Qoph) आहे, ज्याचा अर्थ 'डोक्याचा मागचा भाग' असा होतो, जो सेरेबेलम आणि ब्रेनस्टेमकडे निर्देश करतो, जो मेंदूचा सर्वात जुना आणि आदिम भाग आहे. याचा मार्ग एकोणिसावा आहे, जो नेत्झाखपासून खाली मालकुथपर्यंत जातो; हा घन भौतिक वास्तवातील असा अवरोहण आहे ज्याला सेफर येत्झिराह 'शारीरिक बुद्धिमत्ता' (Corporeal Intelligence) असे नाव देते.

काळ. मीन राशीचा काळ आणि रात्रीच्या वेळा. होय किंवा नाही या प्रश्नासाठी हे कार्ड जवळजवळ नेहमीच नकार दर्शवते; हा कायमस्वरूपी नकार नसून वाटेत खूप जास्त धुके आणि अत्यंत कमी माहिती असण्याचे लक्षण आहे.

मानसशास्त्रीय दृष्टिकोन

रायडर-वेट द मून हे डेकमधील छायेचे (Shadow) सर्वात स्पष्ट चित्र आहे: स्वतःचे ते दबलेले आणि नाकारलेले भाग, अशा सर्व इच्छा आणि आघात ज्यांना धरून ठेवणे सचेतन अहंकाराला अत्यंत वेदनादायी वाटते. युंगियन विश्लेषक मारी-लुईस फॉन फ्रांझ यांनी चंद्राचा अर्थ अनिमा (Anima) असा लावला, जो मनःस्थिती आणि अंतर्ज्ञानाचा अंतर्निहित स्त्री प्रवाह आहे; यामुळेच स्मिथ यांचे कार्ड बाह्य घटनेचा अंदाज वर्तवण्याऐवजी प्रश्नकर्त्याच्या अंतर्गत मनःस्थितीचे प्रतिबिंब दाखवते.

कोफचा मार्ग मेंदूच्या तळाशी असलेल्या ब्रेनस्टेममधून जातो, आणि म्हणूनच येथे तर्क निरुपयोगी ठरतो. यात उतरणे म्हणजे जैविक प्रेरणा, जगण्याची जुनी भीती आणि मनाच्या अतार्किक भागांचा सामना करणे, आणि संशयात न अडकता केवळ अंतर्ज्ञानाच्या जोरावर या काल्पनिक भूभागाला पार करणे होय. कुत्रा आणि लांडगा हीच समस्या लघुरूपात मांडतात: सुसंस्कृत स्व आणि पाशवी प्रवृत्ती एकाच प्रकाशाकडे पाहून आक्रंदन करतात, आणि यातील कार्य कोणत्याही एका आवाजाला गप्प करणे हे नसून पाय न घसरता त्यांच्या मधल्या रस्त्यावरून चालणे हे आहे.

द मून वेगवेगळ्या डेक्समध्ये

इतर समकालीन आणि आधीच्या आवृत्त्यांच्या शेजारी ठेवल्यास, रायडर-वेट आवृत्ती मनाला केवळ एक चिन्ह किंवा आकृती म्हणून न मांडता एका परिपूर्ण निसर्गदृश्यात सादर करण्यासाठी उठून दिसते.

विस्कोन्टी-स्फोर्झा. सर्वात जुनी उपलब्ध आवृत्ती पूर्णपणे रूपकात्मक आहे: दोरी नसलेले धनुष्य आणि पवित्रतेचा पांढरा कमरपट्टा असलेली शिकारी डायना, ज्यामध्ये नंतर आलेला खेकडा, प्राणी किंवा मनोरे कुठेही दिसत नाहीत.

टॅरो डी मार्सेय. येथे तो साचा पक्का होतो जो पुढे स्मिथ यांच्याकडे आला: खेकडा असलेले तळे, अनेक किरणांच्या चंद्राकडे भुंकणारे दोन कुत्रे आणि रस्त्यावरील दोन मनोरे; रात्रीच्या विकृतीचे हे एक दृश्य ज्याचा सर्वात जुना नोंदवलेला अर्थ फक्त 'रात्र' असा होता.

क्रॉली-थॉथ. क्रॉली आणि लेडी फ्रीडा हॅरिस हे निसर्गदृश्य पूर्णपणे नाकारतात आणि या कार्डाला पुनरुत्थानाचे प्रवेशद्वार (Gateway of Resurrection) बनवतात. कोल्ह्याचे डोके असलेले दोन अनुबिस देव अंधाऱ्या स्तंभांचे रक्षण करणारे मार्गदर्शक (psychopomps) म्हणून उभे आहेत, आणि त्यांच्या खाली गोम किडा देव खेफेरा सूर्याची तबकडी पाताळातून पहाटेच्या दिशेने ढकलत आहे; त्याच वेळी नऊ योद-आकाराचे रक्ताचे थेंब सुपीक बियांप्रमाणे मार्गावर पडतात, जे भय आणि पुनर्जन्म एकाच प्रतिमेत दाखवतात.

संयोजन आणि संदर्भ

द मूनची तुलना बहुतांश वेळा द हाय प्रिस्टेसशी केली जाते, आणि या दोघांमधील फरक समजून घेणे हीच हे कार्ड वाचण्याची गुरुकिल्ली आहे. दोन्ही चंद्राशी संबंधित, रहस्ये आणि अंतर्ज्ञानाची स्त्री रूपे आहेत; परंतु हाय प्रिस्टेस हे अवचेतन मनाचे शांत, उच्च स्वरूप आहे, जे शहाणपण तुम्ही शोधायला निघता; तर द मून हे कच्चे, अनियंत्रित अचेतन मन आहे, अशी रहस्ये जी तुम्ही भीतीपोटी स्वतःपासूनच लपवून ठेवता. हाय प्रिस्टेस सौम्यपणे सत्य प्रकाशित करते आणि शांत ध्यानाची मागणी करते; द मून सत्याला विकृत करतो आणि खऱ्या छाया कार्यास (shadow work) प्रवृत्त करतो.

शेजारील कार्डे हा इशारा अधिक तीव्र करतात. द टॉवरसोबत आल्यास हे अचानक पतनाला कारणीभूत ठरणारी आत्म-प्रतारणा किंवा फसवणूक दर्शवते; जस्टिससोबत आल्यास खोट्या आरोपांवर किंवा अफवांवर आधारित बदनामी; द लव्हर्ससोबत आल्यास प्रेमाचा भ्रम किंवा खोटा प्रेमी दर्शवते. सेवन ऑफ स्वॉर्ड्स किंवा द डेव्हिलच्या शेजारी आल्यास हे फसवणुकीचा एक मोठा धोक्याचा इशारा ठरते, जरी एक अनुभवी वाचक बाह्य विश्वासाघाताची तुलना नेहमी प्रश्नकर्त्याच्या स्वतःच्या संशयाशी करून पाहतो.

या अंधःकारात एक उज्ज्वल अपवाद आशा निर्माण करतो. संततीविषयीच्या प्रश्नात द मून हे गर्भावस्थेचे एक प्रसिद्ध लक्षण मानले जाते, जे द एम्प्रेसच्या तोडीस तोड आहे: गर्भाशयाच्या अंधारात वाढणारे अदृश्य जीवन, आणि त्याच्या पडणाऱ्या थेंबांचा अर्थ गर्भाधानाचे बीज असा लावला जातो.