नीलम

At a glance

लाल वगळता कोरंडमचा प्रत्येक रंग, बिशपच्या हातात घातला जातो आणि ज्योतिषशास्त्रात याबद्दल चेतावणी दिली जाते.

रचना

Al₂O₃ लोह आणि टायटॅनियमसह

स्फटिक प्रणाली

त्रिकोणी

कठीणता

मोह्स ९

कुटुंब

कोरंडम

रंगाचा किरण

निळा किरण

मुख्य स्रोत

श्रीलंका, मादागास्कर, म्यानमार, काश्मीर (ऐतिहासिक), मोन्टाना, ऑस्ट्रेलिया

काळजी

कठीणता ९. दैनंदिन परिधानासाठी सर्वोत्तम रत्नांपैकी एक.

धागा फॉलो करा

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

सर्व नीलम निळे असतात का?

नाही. लाल रंग वगळता कोरंडमचा प्रत्येक रंग नीलम असतो, लाल रंगाला रुबी म्हणतात. गुलाबी, पिवळा, हिरवा, जांभळा, केशरी आणि रंगहीन हे सर्व नीलम आहेत, जे त्यांच्या रंगाने ओळखले जातात. केवळ 'नीलम' म्हटल्यास तो निळाच असेल हा केवळ एक व्यावसायिक समज आहे, खनिजशास्त्राचे सत्य नाही.

ज्योतिषशास्त्र निळ्या नीलमबद्दल का चेतावणी देते?

कारण ते शनीचे रत्न आहे आणि त्या प्रणालीमध्ये रत्न संबंधित ग्रहाला शांत करण्याऐवजी त्याची शक्ती वाढवते. याच संकल्पनेमुळे, म्हणजे रत्न उपायामुळे, नीलम केवळ तेव्हाच सुचवले जाते जेव्हा शनी तुमच्या लग्नासाठी कार्यात्मकदृष्ट्या अनुकूल पण कमकुवत असतो. कठीण शनीला शांत करण्यासाठी नीलम घालणे ही पूर्णपणे चुकीची कृती मानली जाते. नीलम हे नवरत्नांमधील इतर कोणत्याही रत्नापेक्षा वेगाने कार्य करते असेही मानले जाते, त्यामुळे कायमस्वरूपी परिधान करण्यापूर्वी काही काळ त्याची चाचणी घेणे ही पारंपारिक पद्धत आहे. हा एका विशिष्ट प्रणालीतील विश्वास आहे, कोणताही सिद्ध झालेला धोका नाही.

काश्मिरी नीलम कशामुळे खास बनतात?

सूक्ष्म रुटाइल इनक्लूझन्सच्या बारीक जाळ्यामुळे ते प्रकाशाला विखुरतात आणि रत्नाला मखमली, निवांत निळा रंग देतात. १८८१ पासून सुमारे चाळीस वर्षे या खाणीतून मोठ्या प्रमाणावर नीलम काढण्यात आला आणि त्यानंतर तो साठा बहुतांश संपला. त्यामुळे आता जवळजवळ संपूर्ण पुरवठा जुन्या खड्यांमधून होतो. याच कारणामुळे लिलावात याच्या किमती गगनाला भिडतात.

प्रक्रिया न केलेल्या नीलमची किंमत खूप जास्त असते का?

होय, समान रंगाच्या प्रक्रिया केलेल्या रत्नापेक्षा अनेक पटींनी जास्त असू शकते, आणि ते सहसा प्रयोगशाळेच्या रिपोर्टसह येते. हिट ट्रीटमेंट (उष्णता प्रक्रिया) इतकी सर्रास केली जाते की प्रक्रिया न केलेले नीलम दुर्मिळ आहेत. उष्णतेमुळे रत्न कमकुवत होत नाही; जास्तीची किंमत ही त्याची दुर्मिळता आणि संग्राहकांच्या मागणीमुळे असते.

मी नीलम अल्ट्रासोनिक क्लिनरमध्ये टाकू शकतो का?

प्रक्रिया न केलेले किंवा केवळ उष्णता दिलेले रत्न असल्यास, होय. परंतु फ्रॅक्चर-फिल्ड, डिफ्यूजन-ट्रीटेड किंवा जास्त दोष असलेले रत्न असल्यास, नाही. प्रक्रियेचा इतिहास अनेकदा अज्ञात असल्यामुळे, ज्याबद्दल तुम्हाला खात्री नाही अशा कोणत्याही रत्नासाठी कोमट साबणाचे पाणी आणि मऊ ब्रश वापरणे हा सुरक्षित मार्ग आहे.