वृषभ रास: पाचू

At a glance

पाश्चात्य पद्धत आणि वैदिक ज्योतिषशास्त्र एकाच ग्रहावर आधारित असूनही या राशीच्या खड्याबाबत भिन्न मते मांडतात.

तारखा

20 April to 20 May

स्वामी ग्रह

Venus

तत्त्व

Earth

स्वभाव

Fixed

सर्वाधिक शिफारस केलेला खडा

Emerald

वैदिक रत्न

Diamond (Venus)

महिने

April and May

येथे उल्लेख केलेले खडे

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

राशीनुसार खड्यांच्या या सूची खरोखर कुठून आल्या आहेत?

या प्रामुख्याने एकोणिसाव्या आणि विसाव्या शतकातील संकलनांमधून आल्या आहेत, ज्यांचे मूळ स्रोत क्वचितच दिले जातात आणि अनेकदा त्यात एकमेकांशी विसंगती आढळते. बारा राशींसाठी बारा खडे निवडण्याची ही पद्धत, जोसेफस आणि सेंट जेरोम यांनी सुचवलेल्या प्राचीन संकल्पनेवरून प्रेरित आहे. परंतु हिब्रू नावांचा नेमका अर्थ कोणत्या खनिजांसाठी होता हे कोणालाच निश्चित माहिती नसल्याने, यात अधिक गुंतागुंत निर्माण झाली आहे. त्यामुळे कोणत्याही एका खड्याची निवड ही केवळ उपलब्ध असलेल्या अनेक पर्यायांपैकी एक आहे असे मानावे.

वैदिक ज्योतिषी मला वेगळी रास का सांगतात?

याचे कारण असे की, वैदिक ज्योतिषशास्त्र (Jyotish) 'निरयन' पद्धतीचा वापर करते, जी आकाशातील स्थिर ताऱ्यांवर आधारित असते. तर पाश्चात्य ज्योतिषशास्त्र 'सायन' पद्धतीचा वापर करते, जी वसंत संपातापासून मोजली जाते. गेल्या दोन हजार वर्षांत या दोन पद्धतींमध्ये सुमारे चोवीस अंशांचे अंतर निर्माण झाले आहे. त्यामुळे बहुतेक लोकांची भारतीय रास त्यांच्या पाश्चात्य राशीच्या आधीची असते. याच कारणामुळे वैदिक रत्नांची शिफारस सहसा पाश्चात्य राशीच्या सूचीशी जुळत नाही.

वैदिक ज्योतिषशास्त्र वृषभ राशीसाठी पाचूऐवजी हिरा का सुचवते?

दोन्ही पद्धतींमध्ये ग्रहांना खडे वेगवेगळ्या प्रकारे नियुक्त केले आहेत. दोन्ही प्रणाली मानतात की वृषभ राशीचा स्वामी शुक्र आहे, परंतु वैदिक परंपरा शुक्रासाठी हिरा देते आणि पाचू बुध ग्रहाला दिला जातो. याउलट, पाश्चात्य पद्धत शुक्राला हिरव्या रंगाशी आणि पर्यायाने पाचूशी जोडते. ग्रह एकच असला तरी रत्न वेगळे आहे, कारण दोन्ही प्रणालींचे मूळ नियम स्वतंत्रपणे तयार केले गेले आहेत.

पाचू दररोज वापरण्यासाठी व्यावहारिक आहे का?

काळजी घेतल्याशिवाय तो रोज वापरणे योग्य नाही. त्याची कठीणता ७.५ ते ८ असली, तरी तो ठिसूळ असतो आणि त्यात नैसर्गिक तडे असू शकतात. बाजारात उपलब्ध असलेले जवळपास सर्वच पाचू तेल किंवा रेझिन लावून तयार केलेले असतात, जे उष्णता आणि रसायनांमुळे खराब होऊ शकतात. तो पेंडंट म्हणून घालणे ठीक आहे, परंतु काम करताना जर त्याची अंगठी घातली, तर त्याला वारंवार तेल लावावे लागते आणि कालांतराने त्याचे तुकडे होऊ शकतात. जेड किंवा क्रायसोप्रेस हे खडे यापैकी कोणतीही अडचण न येता तोच हिरवा रंग देतात.

मी माझ्या राशीनुसार खडा निवडावा की जन्माच्या महिन्यानुसार?

हे दोन्ही वेगवेगळ्या प्रश्नांची उत्तरे देतात आणि यापैकी कोणताही पर्याय पूर्णपणे अधिकृत नाही. महिन्यानुसार खड्यांची सूची ही १९१२ मध्ये ज्वेलर्सनी ठरवलेली एक व्यावसायिक पद्धत आहे, जी भेटवस्तू देण्यासाठी एक सोयीस्कर पर्याय आहे. राशीनुसार खड्यांची सूची एखाद्या व्यक्तीच्या जन्मपत्रिकेशी खडा जोडण्याचा किमान प्रयत्न करते, जरी त्याची नोंद फारशी उपलब्ध नसली तरी. जर तुम्हाला विशिष्ट वर्गवारीनुसार नव्हे, तर तुमच्या स्वतःसाठी व्यक्तिगतरीत्या खडा निवडायचा असेल, तर ज्योतिषशास्त्र नेमके तेच करते आणि त्यासाठी खऱ्या जन्मपत्रिकेचे विश्लेषण करणे आवश्यक असते.