Rhodochrosiet

Wat het werkelijk is

Mangaancarbonaat, MnCO3, trigonaal, hardheid 3.5 tot 4, met een volkomen splijting in drie richtingen.

De roze tot rode kleur is afkomstig van mangaan in de eigen kristalstructuur in plaats van een sporenverontreiniging, waardoor de tint intrinsiek en consistent is.

Er komen twee heel verschillende verschijningsvormen op de markt. Geband stalactietisch materiaal ontstaat in rotsholtes waar mineraalrijk water gedurende lange perioden neerdruppelde; doorgesneden levert dit concentrische roze en witte banden op. Transparante kristallen, die veel zeldzamer en aanzienlijk kostbaarder zijn, vormen zich in hydrothermale aders.

Als carbonaat bruist en lost het op in zuren, waaronder azijn, citroensap en, zij het langzaam, door de zuurgraad van de huid.

De drie splijtingsrichtingen in combinatie met de geringe hardheid maken het tot een van de lastigste edelstenen om te slijpen. Gefacetteerd rhodochrosiet is dan ook eerder een verzamelobject dan een steen voor sieraden.

Waar het vandaan komt

Capillitas in de provincie Catamarca in Argentinië levert het gebande stalactietische materiaal, afkomstig uit mijnen die al in de Inca-tijd werden ontgonnen voor koper en later voor rhodochrosiet. Het is de nationale steen van Argentinië.

Ook Peru levert geband materiaal.

De Sweet Home-mijn nabij Alma in Colorado bracht 's werelds fraaiste transparante kristallen voort, waaronder het befaamde exemplaar dat bekendstaat als de Alma King. In latere jaren werd deze mijn uitsluitend geëxploiteerd voor verzamelstukken in plaats van voor erts.

De N'Chwaning-mijnen in Zuid-Afrika leveren uitzonderlijke kristallen, en ook Roemenië, Mexico en China brengen materiaal voort.

Wat de overlevering beweerde

Rhodochrosiet kent geen diepgewortelde antieke traditie zoals jade of turkoois dat wel hebben, en websites die gedetailleerd ceremonieel gebruik door de Inca's beschrijven, gaan doorgaans verder dan het bewijs toelaat.

Wat wel historisch is vastgelegd, is dat de mijnen van Capillitas al in de Inca-tijd werden ontgonnen, wat de grondslag vormt voor de naam Inca-roos, en dat het gesteente regionaal bekend was en werd toegepast.

Het mineraal werd in 1813 voor het eerst wetenschappelijk beschreven en ontleent zijn naam aan het Griekse woord voor rozenkleur.

De moderne duiding, waarin het leeuwendeel van zijn hedendaagse betekenis schuilt, koppelt de steen aan emotioneel herstel, aan oud verdriet en aan wat in de hedendaagse praktijk vaak innerlijk-kindwerk wordt genoemd. Die interpretatie dook op in de kristalliteratuur van de late twintigste eeuw en geldt tegenwoordig als de standaard.

Het is een samenhangende toewijzing: de steen is zacht, warm van tint en zichtbaar opgebouwd in lagen. De symboliek richt zich op herstel in plaats van op bescherming of daadkracht, wat hem op een verhelderende manier onderscheidt van de rest van de roze straal.

Hoe ermee te werken

De duiding rond oud verdriet is de meest waardevolle, en deze is specifieker dan de algemene zelfcompassie van rozenkwarts. Rhodochrosiet is er voor gebeurtenissen die lang geleden plaatsvonden en waaraan nooit ten volle aandacht is besteed.

Fysiek bezien is het een steen voor in een vitrine of een stoffen buideltje. Een hardheid van 3.5 in combinatie met drie splijtrichtingen betekent dat hij snel afbrokkelt, bekrast raakt en splijt. Zuren tasten hem aan, waaronder ook zweet bij langdurig huidcontact.

Een gepolijste gebande plak of een getrommeld stuk op een plek waar je hem vanzelf tegenkomt, is de meest verstandige vorm. Ringen zijn een uitgesproken slecht idee.

Maak de steen uitsluitend schoon met een droge doek. Nooit weken, nooit in een ultrasoonreiniger plaatsen, nooit stomen, en houd hem ver van azijn, citrusvruchten, schoonmaakmiddelen en zwemwater.

Transparante kristallen horen thuis in een verzamelvitrine, niet aan het lichaam.

Eerlijk kopen

Gereconstitueerd rhodochrosiet komt veel voor: steenpoeder gebonden met kunsthars, verkocht als natuurlijk geband materiaal. Onder een loep oogt dit gelijkmatig korrelig, met een bandering die te regelmatig en te egaal van kleur is. Echt geband materiaal vertoont grillige banden die variëren in breedte, tint en scherpte, vaak vergezeld van minuscule holtes.

Geverfde howliet en geverfde magnesiet duiken in hetzelfde kleurenpalet op en zijn nog zachter, al scheelt het niet veel.

Bij goedkope kralen treft men geregeld roze glas en kunststof aan.

Een deel van het materiaal wordt gestabiliseerd met hars; gezien de brosse aard van het gesteente is dat begrijpelijk, al hoort het netjes te worden vermeld.

Bij langdurige blootstelling aan fel licht kan de kleur enigszins verbleken.

Bij transparante kristallen schuilt het risico in gerepareerde en gereconstrueerde exemplaren, wat vooral voor gespecialiseerde verzamelaars van belang is.