Lepidoliet

Wat het daadwerkelijk is

Een mica, kalium-lithium-aluminiumsilicaat, monoklien, met een hardheid van 2,5 tot 3 en volmaakte splijting in één richting.

Mica's zijn bladsilicaten: hun kristalstructuur bestaat uit lagen die zwak aan elkaar gebonden zijn, waardoor ze gemakkelijk in dunne, buigzame plaatjes splijten. Lepidoliet splijt op identieke wijze, en een exemplaar dat ruw wordt behandeld zal direct kleine schilfers verliezen.

De lila tot violette kleur is afkomstig van mangaan. Lepidoliet komt voor als pakketten opgestapelde plaatjes, als fijnkorrelige massa's en bijzonder vaak vergroeid met roze toermalijn in pegmatieten.

Het is een industrieel lithiumerts, en daar ligt de oorsprong van de beweringen die eromheen zijn geweven.

Dat lithium zit echter stevig opgesloten in een silicaatrooster. Het lost niet op, wordt niet via de huid opgenomen en komt niet vrij door het mineraal vast te houden. Therapeutisch lithium is een zorgvuldig gedoseerd farmaceutisch zout onder medische controle; beide hebben niets met elkaar gemeen behalve een naam in het periodiek systeem.

Waar het vandaan komt

Brazilië levert het meeste handelsmateriaal op, Madagaskar verzorgt verzamelstukken en trommelstenen, en Tsjechië, Zimbabwe, Namibië en Californië beschikken over aanzienlijke afzettingen.

Lepidoliet ontstaat in lithiumrijke pegmatieten van graniet, doorgaans naast toermalijn, spodumeen en andere lithiummineralen. Dat verklaart waarom dezelfde vindplaatsen die kunziet en roze toermalijn opleveren, ook lepidoliet voortbrengen.

Het mineraal kreeg zijn naam in de achttiende eeuw naar het Griekse woord voor schub, verwijzend naar zijn bladerige gedaante. Lithium zelf werd in 1817 ontdekt in petaliet, een verwant pegmatietmineraal, en lepidoliet behoorde tot de vroegst bestudeerde ertsen.

De commerciële winning van lithium uit lepidoliet is door de vraag naar batterijen opnieuw economisch actueel geworden, wat het mineraal een moderne industriële betekenis geeft.

Wat de overlevering beweerde

Er is geen sprake van een oude traditie. Lepidoliet werd pas in de achttiende eeuw benoemd en in de negentiende eeuw als lithiummineraal aangemerkt. Het komt dan ook niet voor in klassieke, middeleeuwse of Oosterse steenoverleveringen.

Zijn moderne bekendheid berust nagenoeg geheel op de associatie met lithium. Het is een van de duidelijkste voorbeelden waarbij een werking is bedacht op basis van een chemische term in plaats van historische observatie.

Die reputatie ontstond in boeken over kristallen aan het einde van de twintigste eeuw, die lepidoliet neerzetten als steen van emotioneel evenwicht en overgang, zogenaamd nuttig bij angst en stemmingswisselingen, soms zelfs met directe verwijzing naar psychiatrische medicatie.

Deze bibliotheek stelt helder dat de scheikunde deze aanname geenszins ondersteunt en dat geen enkele steen een medische behandeling mag vervangen. Lepidoliet presenteren als substituut voor een therapie is een bewering die reële schade kan berokkenen.

Wat men naar waarheid kan vaststellen: een zacht, lila, ingetogen mineraal is een esthetisch voorwerp, en dat is op zichzelf voldoende.

Hoe ermee wordt gewerkt

Beschouw het als een mineraal voor in de kast in plaats van een zaksteen. Met een hardheid van 2,5 overleeft het een broekzak niet, en door de gelaagde opbouw dringt vocht tussen de lamellen waardoor het gesteente op termijn verweert en delamineert.

Wie de traditionele duiding van de violette straal rond kalmte en bezinning zoekt, vindt in amethist het praktische alternatief: hardheid 7, voordelig en bestand tegen het dagelijks leven.

Lepidoliet dat is vergroeid met roze toermalijn vormt schitterende verzamelstukken die puur als natuurwonder de moeite waard zijn.

Pak het vast met droge handen, stof het voorzichtig af met een zacht penseel en dompel het nooit onder in water.

Als u naar dit mineraal zoekt vanwege angstklachten of stemmingsproblemen, is het enige verantwoorde advies om contact op te nemen met een arts. Een steen op een plank tijdens zo'n traject kan een prettig accent zijn; een steen in plaats van deskundige hulp is dat niet.

Kopen met oplettendheid

Lepidoliet is goedkoop en wordt zelden doelbewust nagemaakt, maar het wordt dikwijls opgesierd met overdreven handelsverhalen.

Fantasienamen die lepidoliet combineren met kwarts of nevenmineralen komen veel voor, en sommige aangeboden stenen bevatten nauwelijks sporen van het daadwerkelijke mineraal.

Paars geverfde mica en gekleurde magnesiet duiken af en toe op als vervangers.

Het wezenlijke pijnpunt schuilt in de claims in plaats van in het gesteente zelf. Elk aanbod dat lepidoliet aanprijst als natuurlijke bron van lithium voor het menselijk lichaam of als hulpmiddel bij een medische diagnose, verspreidt misleidende informatie.

Echte lepidoliet is in de hand niet te missen: het schilfert af in dunne vliesjes, toont een parelmoerachtige glans op de splijtingsvlakken en geeft direct mee onder een vingernagel.