Απατίτης

Τι είναι στην πραγματικότητα

Μια ομάδα φωσφορικών ορυκτών του ασβεστίου, Ca5(PO4)3(F,Cl,OH), με εξαγωνικό κρυσταλλικό σύστημα, σκληρότητα 5 στην κλίμακα Mohs, ασαφή σχισμό αλλά αξιοσημείωτη ευθραυστότητα.

Τα τρία κύρια ορυκτολογικά είδη είναι ο φθοραπατίτης, ο χλωραπατίτης και ο υδροξυαπατίτης, τα οποία διακρίνονται από το ανιόν που επικρατεί στη σύνθεσή τους. Ο υδροξυαπατίτης, με υποκατάσταση φθορίου, είναι το υλικό από το οποίο αποτελούνται το σμάλτο των δοντιών και τα οστά.

Ο απατίτης ποιότητας πολύτιμου λίθου απαντάται σε μπλε, πράσινο, κίτρινο, ιώδες ή είναι άχρωμος. Το υλικό σε έντονο γαλαζοπράσινο χρώμα νέον από τη Μαδαγασκάρη, χρωματισμένο από ιχνοστοιχεία, είναι το πλέον περιζήτητο. Ο απατίτης τύπου ματιού της γάτας εμφανίζεται όταν λεπτά ινώδη εγκλείσματα παράγουν κυματοειδή ανταύγεια (χατογιαντισμό).

Η σκληρότητα 5 του απατίτη ορίζει ακριβώς αυτό το σημείο αναφοράς στην κλίμακα Mohs, γεγονός που αποτελεί τον άλλο βασικό τίτλο τιμής του στη γεωλογία.

Είναι εύθραυστος, ευαίσθητος στη θερμότητα και διαλύεται στα οξέα, γι' αυτό ακριβώς οι όξινες τροφές και τα βακτηριακά οξέα φθείρουν τα δόντια.

Από πού προέρχεται

Η Βραζιλία και η Μαδαγασκάρη παράγουν το μεγαλύτερο μέρος του υλικού ποιότητας πολύτιμου λίθου, με το νέον γαλαζοπράσινο της Μαδαγασκάρης να αποτελεί το πιο αξιόλογο εμπορικό εύρημα των τελευταίων δεκαετιών. Το Μεξικό, η Μιανμάρ, η Σρι Λάνκα, ο Καναδάς και η Νορβηγία διαθέτουν επίσης αξιόλογα κοιτάσματα.

Σε βιομηχανικό επίπεδο, ο πλούσιος σε απατίτη φωσφορίτης εξορύσσεται σε τεράστια κλίμακα στο Μαρόκο, την Κίνα, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία, αποτελώντας την πηγή σχεδόν όλων των φωσφορικών λιπασμάτων. Το Μαρόκο μόνο κατέχει την πλειονότητα των γνωστών αποθεμάτων, γεγονός που καθιστά τον εφοδιασμό σε φώσφορο ένα πραγματικό γεωπολιτικό ζήτημα.

Αυτή η βιομηχανική διάσταση έχει ασύγκριτα μεγαλύτερη σημασία για τον πλανήτη από ό,τι το εμπόριο πολύτιμων λίθων. Η σύγχρονη γεωργία εξαρτάται από τον εξορυσσόμενο φώσφορο, τα αποθέματα είναι πεπερασμένα και γεωγραφικά συγκεντρωμένα, και δεν υπάρχει κανένα βιολογικό υποκατάστατο για τον φώσφορο.

Ο απατίτης ποιότητας πολύτιμου λίθου παραμένει πέτρα για συλλέκτες παρά υλικό για συμβατικά κοσμήματα, κυρίως λόγω της χαμηλής σκληρότητάς του.

Τι υποστήριζαν οι παραδόσεις

Ο απατίτης δεν έχει αρχαία παράδοση. Ονομάστηκε έτσι το 1786 από την ελληνική λέξη «απατάω» (εξαπατώ), επειδή συγχεόταν επανειλημμένα με άλλα ορυκτά, μια αναπάντεχα ειλικρινής αφετηρία για την ονομασία ενός λίθου.

Η σύγχρονη κρυσταλλοθεραπεία τον συνδέει με την όρεξη, τόσο στην κυριολεκτική όσο και στη μεταφορική της έννοια, και είναι ένας από τους ελάχιστους λίθους που σχετίζονται με την πείνα και το κίνητρο για φαγητό. Αυτός ο συσχετισμός απαιτεί αυστηρή επισήμανση: ο παρών κατάλογος δεν υποστηρίζει κανέναν λίθο ως μέσο για την καταστολή της όρεξης ή τον έλεγχο του βάρους, και κάθε πηγή που τον παρουσιάζει κατ' αυτόν τον τρόπο προβάλλει ισχυρισμούς ικανούς να προκαλέσουν βλάβη.

Η πιο βάσιμη σύγχρονη ερμηνεία αφορά το κίνητρο και την όρεξη για ένα εγχείρημα, παρά για την τροφή.

Το πραγματικά συναρπαστικό στοιχείο παραμένει το βιολογικό. Όποιος κρατά ένα κομμάτι απατίτη κρατά στα χέρια του την ίδια οικογένεια ορυκτών από την οποία είναι φτιαγμένος ο σκελετός του, και αυτή είναι μια σκέψη πολύ πιο παράδοξη και βαθύτερη από οποιαδήποτε εμπορική ετικέτα.

Πώς χρησιμοποιείται σήμερα

Βασιστείτε στο βιολογικό δεδομένο και όχι στις περιγραφές των καταστημάτων. Ο απατίτης είναι το ορυκτό των οστών και των δοντιών, μιας δομής που αναπτύσσεται οργανικά αντί να συναρμολογείται, ταιριάζοντας απόλυτα σε ερωτήματα σχετικά με τα πραγματικά θεμέλια πάνω στα οποία στηρίζεστε.

Από φυσική άποψη, είναι ένας λίθος για συλλογές. Η σκληρότητα 5 σε συνδυασμό με την ευθραυστότητα σημαίνει ότι χαράσσεται, σπάει και φθείρεται εύκολα, επομένως δεν πρέπει να τοποθετείται σε δαχτυλίδι καθημερινής χρήσης.

Είναι επίσης ευαίσθητος στη θερμότητα και διαλύεται στα οξέα, συνεπώς αποκλείονται ο καθαρισμός με υπερήχους, ο ατμός και τα οικιακά καθαριστικά.

Το νέον γαλαζοπράσινο υλικό από τη Μαδαγασκάρη αξίζει να το δείτε από κοντά, καθώς οι φωτογραφίες υπερκορέζουν συστηματικά το χρώμα του.

Για όποιον αναζητά τον συμβολισμό της όρεξης και του κινήτρου σε έναν ανθεκτικό λίθο, το καρνεόλιο με σκληρότητα 7 φέρει παρόμοιο νόημα χωρίς τίποτα από την ευπάθεια του απατίτη.

Αγορά με καθαρή κρίση

Το μεγαλύτερο μέρος του απατίτη ποιότητας πολύτιμου λίθου είναι ανεπεξέργαστο, αν και ορισμένα μπλε δείγματα θερμαίνονται για να βελτιωθεί το χρώμα τους.

Τα κύρια προβλήματα της αγοράς αφορούν την υποκατάσταση και τις παραπλανητικές προσδοκίες. Ο απατίτης πωλείται συχνά στη θέση της τουρμαλίνης παραΐμπα στην κατηγορία του νέον γαλαζοπράσινου, αλλά είναι πολύ πιο μαλακός και ασύγκριτα φθηνότερος, κάτι καθοριστικό αν πληρώνετε τιμές τουρμαλίνης παραΐμπα.

Το γυαλί, η συνθετική σπινέλιος και το μπλε τοπάζι εμφανίζονται επίσης ως απομιμήσεις.

Ορισμένα δείγματα απατίτη τύπου ματιού της γάτας απομιμούνται με γυαλί οπτικών ινών, το οποίο εμφανίζει μια ύποπτα έντονη φωτεινή γραμμή και μοτίβο κυψέλης στην κομμένη πλευρά.

Η λέξη «απατίτης» χρησιμοποιείται επίσης με μεγάλη ελευθερία στην αγορά των λειασμένων βοτσάλων για υλικό που αποτελείται κυρίως από μητρικό πέτρωμα με ελάχιστο πραγματικό κρύσταλλο.

Επειδή πρόκειται για μαλακό ορυκτό, τα μεταχειρισμένα κοσμήματα με απατίτη είναι συχνά εμφανώς φθαρμένα στις ακμές τους, και αυτή η φθορά δεν μπορεί να λειανθεί χωρίς να χαθεί μέρος του υλικού.