ग्रह

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

ज्योतिषात ग्रह म्हणून कशाला गणले जाते?

स्थिर ताऱ्यांच्या पार्श्वभूमीवर फिरणाऱ्या कोणत्याही गोष्टीला प्राचीन अर्थाने ग्रह मानले जाते: सूर्य आणि चंद्र (प्रकाशमान ग्रह), बुध, शुक्र, मंगळ, गुरु आणि शनी (पारंपारिक ग्रह), आणि युरेनस, नेपच्यून आणि प्लूटो (आधुनिक ग्रह). ज्योतिषाचा हा वापर खगोलशास्त्राच्या आधुनिक व्याख्येच्याही आधीचा आहे आणि त्याच्याशी जुळण्यासाठी तो कधीच बदलला गेला नाही.

कुंडलीत प्रत्येक ग्रहाचा अर्थ काय असतो?

थोडक्यात सांगायचे तर: सूर्य म्हणजे ओळख आणि चैतन्य; चंद्र म्हणजे भावना आणि सवय; बुध म्हणजे मन आणि संवाद; शुक्र म्हणजे प्रेम आणि मूल्य; मंगळ म्हणजे जिद्द आणि राग; गुरु म्हणजे वाढ आणि अर्थ; शनी म्हणजे मर्यादा आणि रचना; युरेनस म्हणजे खंड आणि स्वातंत्र्य; नेपच्यून म्हणजे स्वप्न आणि विरघळणे; प्लूटो म्हणजे सत्ता आणि परिवर्तन. प्रत्येक पान रास, भाव आणि पैलूंनुसार आपल्या ग्रहाची सविस्तर माहिती देते.

शुभ आणि अशुभ ग्रह म्हणजे काय?

पाच पारंपारिक ग्रहांचे हे पारंपारिक स्वभाव आहेत: गुरु आणि शुक्र हे मोठे आणि लहान शुभ ग्रह आहेत, जे अनुकूलता आणि वाढीशी जोडलेले आहेत. शनी आणि मंगळ मोठे आणि लहान अशुभ ग्रह आहेत, जे अडचणी आणि संघर्षाशी जोडलेले आहेत. बुध तटस्थ आहे. या रचनेची मुळे बॅबिलोनमध्ये आहेत आणि पारंपारिक सरावात ती कायम आहे, जरी आधुनिक ज्योतिष शनी आणि मंगळाला दुर्भाग्याऐवजी आव्हान म्हणून वाचणे पसंत करत असले तरी.

स्वामित्व आणि उच्च स्थान म्हणजे काय?

ग्रह ज्या राशीत सर्वात जास्त घरी असल्यासारखा वाटतो, त्यावर तो राज्य करतो. सूर्य सिंह राशीवर, चंद्र कर्क राशीवर राज्य करतो आणि इतर प्रत्येक पारंपारिक ग्रह दोन राशींवर राज्य करतो. याशिवाय तो आणखी एका राशीत उच्चाचा असतो, जिथे तो विशेष ताकदीने काम करतो. ही रचना बॅबिलोनच्या ग्रहांच्या 'गुप्त स्थानां'वरून आलेली आहे. याच्या विरुद्ध स्थानांना 'नीच' आणि 'दुर्बल' म्हटले जाते. हे सर्व मिळून ग्रह कुठे प्रवाहाच्या दिशेने किंवा विरुद्ध काम करतो याचे वर्णन करतात.

प्राचीन लोकांनी युरेनस, नेपच्यून आणि प्लूटोला कधीच पाहिले नसतानाही त्यांना अर्थ कसे आहेत?

त्यांचे अर्थ त्यांच्या शोधाच्या काळावरून आणि तेव्हापासून केलेल्या निरीक्षणांवरून काढले गेले: युरेनस अठराव्या शतकाच्या उत्तरार्धातील क्रांतीसोबत आला आणि त्याचा अर्थ खंड व स्वातंत्र्य असा आहे. नेपच्यून भूल, छायाचित्रण आणि अध्यात्मवादासोबत आला, आणि त्याचा अर्थ स्वप्न व विरघळणे असा आहे. प्लूटो अणुयुगासोबत आला आणि त्याचा अर्थ दडलेली सत्ता आणि परिवर्तन असा आहे. पारंपारिक ज्योतिषी त्यांचा कमी वापर करतात किंवा अजिबात करत नाहीत; आधुनिक सराव त्यांना वैयक्तिक पातळीइतकेच सामूहिक पातळीवर मानतो.

ज्योतिषात प्लूटो अद्यापही ग्रह आहे का?

होय. २००६ मधील खगोलशास्त्रीय फेरवर्गीकरणाने एक वैज्ञानिक श्रेणी बदलली, ज्योतिषाचा सराव नाही, जो त्यावर कधीच अवलंबून नव्हता. ज्योतिषात 'ग्रह' म्हणजे नेहमीच एक विशिष्ट कार्य करणारा फिरता प्रकाश राहिला आहे. आज बनवल्या जाणाऱ्या कुंडल्या प्लूटोला पूर्वीप्रमाणेच मानतात, आणि त्याचे पान तो काय दर्शवतो हे स्पष्ट करते.

संथ ग्रहांचे व्यक्तिमत्त्वासाठी महत्त्व कमी का असते?

कारण ते इतक्या संथ गतीने फिरतात की काही वर्षांत जन्मलेल्या प्रत्येकाची रास एकच असते. युरेनस एका राशीत सुमारे सात वर्षे, नेपच्यून चौदा, आणि प्लूटो तीस वर्षांपर्यंत राहतो, त्यामुळे राशींमधील त्यांची स्थाने पिढ्यांचे वर्णन करतात. कुंडलीत त्यांना वैयक्तिक बनवणारी गोष्ट म्हणजे त्यांचे भाव आणि वेगवान ग्रहांसोबतचे त्यांचे पैलू. याउलट, चंद्र सुमारे अडीच दिवसांत रास बदलतो आणि तो अत्यंत वैयक्तिक असतो.

ग्रहांचे मूळ अर्थ कुठून आले आहेत?

नोंदवलेल्या इतिहासानुसार, बॅबिलोनमधून. 'एनुमा अनु एनलिल' या शकुन मालिकेने आधीच शुक्राला समृद्धी आणि प्रेमासाठी, मंगळाला महामारी आणि युद्धासाठी, तर गुरुला राजेशाहीसाठी वाचले होते. हे अर्थ ग्रीकांनी राशीचक्रासोबत स्वीकारले आणि नंतरच्या प्रत्येक परंपरेकडे सोपवले. या ग्रंथालयाची बॅबिलोनियन पाने हाच वारसा पाट्यांनुसार शोधतात.