द मून

प्रतीकवाद आणि प्रतिमा (Imagery and symbolism)

पामेला कोलमन स्मिथ यांनी १९०९ मध्ये या कार्डची आधुनिक प्रतिमा निश्चित केली. द मून (The Moon) कार्डचा विचार करताना बहुतेक वाचक याच प्रतिमेची कल्पना करतात. त्यांनी जुन्या टॅरो डी मार्सेल्समधील (Tarot de Marseille) घटक (तलाव, खेकडा, दोन प्राणी, टॉवरची जोडी) कायम ठेवले, परंतु त्यांना जाणीवपूर्वक मनोवैज्ञानिक वजन असलेल्या एका संपूर्ण चित्रित दृश्यात मांडले. एलीफास लेव्ही (Éliphas Lévi) यांनी रक्ताने शिंपडलेला मार्ग म्हणून काढलेला वळणदार रस्ताही त्यांनी यात समाविष्ट केला.

आकाशात पौर्णिमेचा चंद्र आहे. चंद्राच्या कोरीमध्ये एक अस्पष्ट मानवी चेहरा आहे, जो स्वतःचा नसलेला प्रकाश पसरवतो. हा चंद्र पृथ्वीवरील ओलावा वर खेचून आणि तळाच्या आदिम खोलीला ओढून चुंबकासारखे काम करतो. कार्डच्या तळाशी एक लहान तलाव आहे आणि त्यातून एक खेकडा कोरड्या जमिनीवर रांगत बाहेर येतो. सामूहिक अचेतन मनातून बाहेर पडून आपला प्रवास सुरू करणारी ही जाणीवेची सर्वात जुनी आणि आदिम हालचाल आहे.

किनाऱ्यावर एक पाळीव कुत्रा आणि जंगली लांडगा रस्त्याच्या दोन्ही बाजूंनी प्रकाशाकडे बघून भुंकत आहेत. ते मनाचे दोन भाग आहेत: पाळीव सभ्य अहंकार (ego) आणि रानटी आदिम इड (id). चंद्राच्या अतार्किक आकर्षणाने त्या दोघांनाही समान रीतीने पकडले आहे. त्यांच्यामधील रस्ता क्षितिजाकडे वळतो आणि दोन उंच टॉवरमधून जातो. हे टॉवर ज्ञात चेतन मन आणि अचेतन मनाच्या अज्ञात प्रदेशामधील उंबरठा दर्शवतात. त्या रस्त्यावर चंद्रातून दवबिंदू पडतात. लेव्हीचा रक्ताने शिंपडलेला रस्ता स्मिथच्या रेषेत मवाळ झाला आहे. दृश्यातील प्रत्येक भाग केवळ परावर्तित प्रकाशाने उजळलेला आहे. त्यामुळे, जे जसे दिसते तसे असेलच यावर विश्वास ठेवता येत नाही.

मूळ अर्थ (Core meaning)

मार्सेल्स कार्डमध्ये केवळ एक चिन्ह होते. रायडर-वेट डेकने संपूर्ण मनोवैज्ञानिक नाटक एका दृश्यात मांडले आहे. त्यामुळे चित्रातच अर्थ स्पष्ट होतो. हे अचेतन मन, अंतर्ज्ञान आणि भ्रमाचे कार्ड आहे. हे अंतःप्रेरणेचे गढूळ पाणी आणि जाणीवेच्या अगदी खाली दडलेले सत्य दर्शवते.

रायडर-वेट वाचनात ते अज्ञात, गोपनीयता आणि अनिश्चितता दर्शवते. हे विश्लेषणापेक्षा भावनेतून येणाऱ्या ज्ञानाच्या प्रवाहाकडे लक्ष वेधते. वाचनात आल्यावर, ते भविष्यापेक्षा आरशासारखे काम करते. प्रश्नकर्ता स्वतःच्या भीती, जुन्या जखमा आणि अंदाजांमुळे वास्तवाला कसे विकृत करत आहे, हे ते दाखवते. गोष्टी जशा दिसतात तशा नसून महत्त्वाची माहिती गहाळ असल्याचा इशारा हे कार्ड देते. अंधाराशी लढणे थांबवून त्यात उतरण्याचे आमंत्रण ते देते. धुके दूर होण्यापूर्वी, हरवलेली गोष्ट शोधण्यासाठी स्वप्ने आणि सावलीच्या (shadow) गोष्टींचा मागोवा घेणे आवश्यक आहे.

सरळ अर्थ (Upright meaning)

सरळ द मून भ्रम, अस्थिरता आणि असुरक्षितता आणते. परिस्थिती दिसते तशी नसते. दाबलेली आठवण दुःख किंवा चिंतेच्या रूपात पुन्हा उफाळून येत असू शकते. रस्ता अस्पष्ट असताना कोणताही कायमस्वरूपी निर्णय न घेण्याचा सल्ला हे कार्ड देते.

प्रेमात (In love): भावनिक गुंतागुंत. हे कार्ड फसवणूक, गुप्त जीवन किंवा व्यभिचार दर्शवू शकते, विशेषतः सेव्हन ऑफ स्वॉर्ड्स (Seven of Swords) किंवा द डेव्हिल (The Devil) सोबत आल्यास. बऱ्याचदा ही अंतर्गत भीती असते. जुनी जखम निरपराध जोडीदारावर द्वेष लादते आणि भावनिक बदलाला अपयश समजते.

करिअरमध्ये (In career): खोटे, छुपे हेतू आणि खोट्या आश्वासनांवर आधारित विषारी वातावरण. बंद दाराआड जे बोलले गेले त्याशी स्वाक्षरी केलेला करार जुळणार नाही. तुमच्या अंतर्ज्ञानावर विश्वास ठेवा, जुगार टाळा आणि कोणतीही बांधिलकी पत्करण्यापूर्वी सकाळचा सूर्य धुके दूर करेपर्यंत थांबा.

आर्थिक स्थितीत (In finances): सुरक्षितपणे पुढे जाण्यासाठी खूप कमी माहिती. अनुमानासाठी किंवा जोखीम घेण्यासाठी ही वेळ योग्य नाही.

आरोग्यात (In health): मानसिक आरोग्याला प्राधान्य. नैराश्य, चिंता आणि संशय. हे गर्भधारणेचे मजबूत संकेत देते. गर्भाशयाच्या अंधारात न दिसणारे जीवन विकसित होत असते.

उलटा अर्थ (Reversed meaning)

उलट्या स्थितीत, धुके दूर होऊ लागते आणि भ्रम विरघळतो. हे कार्ड भीतीतून मुक्ती, दाबलेल्या भावना मोकळ्या होणे आणि गोंधळ संपल्याचे दर्शवते. स्पष्टता कठोर असली तरीही मुक्त करणारी असते.

बहुतेकदा उलटा मून म्हणजे एखादे रहस्य, खोटे किंवा दडपलेले कठीण सत्य शेवटी प्रकाशात येते. स्वतःची फसवणूक जास्त काळ टिकत नाही. सत्य उघड झाल्याने वेदना होत असली, तरी भ्रमाचा शेवट वास्तविक दिलासा आणतो. यामुळे प्रश्नकर्ता वास्तविकतेवर आधारित समस्येचा सामना करू शकतो.

प्रेमात (In love): फसवणूक उघडकीस येते. चांगल्या नातेसंबंधाला विषारी बनवणारी भीती दूर होते.

करिअरमध्ये (In career): शेवटी स्पष्टता येते. छुपा हेतू उघड होतो, ज्यामुळे आत्मविश्वासपूर्ण आणि माहितीवर आधारित निर्णय घेणे पुन्हा शक्य होते.

आर्थिक स्थितीत (In finances): गहाळ माहिती समोर येते. धोकादायक वाटणारी परिस्थिती स्पष्ट होते.

आरोग्यात (In health): भीती कमी झाल्यावर शरीर प्रत्यक्षात काय संकेत देत ভাগে अधिक स्पष्टपणे समजते. चिंता कमी होते.

ऐतिहासिक नोंदी (Historical notes)

रायडर-वेट-स्मिथ मून एका दीर्घ उत्क्रांतीचा शेवट आहे. वेट आणि स्मिथ यांनी नवकल्पनेपेक्षा समन्वयातून त्याची निर्मिती केली. १९०९ मध्ये विल्यम रायडर अँड सन्सने प्रकाशित केलेल्या या डेकची संकल्पना ऑर्थर एडवर्ड वेट यांची होती. त्याचे चित्रण पामेला कोलमन स्मिथ यांनी केले होते. दोघेही हर्मेटिक ऑर्डर ऑफ द गोल्डन डॉनचे सदस्य होते. मार्सेल्स परंपरेतील साध्या चिन्हांकडून पूर्ण चित्रित दृश्यांकडे वळताना ऑर्डरची शिकवण चित्रांमध्ये गुंफणे हे वेट यांचे उद्दिष्ट होते.

या कार्डसाठी स्मिथ यांनी प्रमाणित मार्सेल्सचा साचा (पाणी, खेकडा, दोन भुंकणारे प्राणी, दोन टॉवर) घेतला आणि तो मनोवैज्ञानिक खोलीसह सादर केला. त्यानंतर त्यात लेव्हीच्या एकोणिसाव्या शतकातील वळणदार रस्त्याची भर घातली. पंधराव्या शतकातील विस्कॉन्टी-स्फोर्झा (Visconti-Sforza) डेकमध्ये हे कार्ड अजिबात दृश्य नव्हते. त्यात मिलान दरबारासाठी पावित्र्याचे रूपक म्हणून डायना देवी धनुष्य आणि पांढरा पट्टा घातलेली दाखवली होती. इतर सुरुवातीच्या डेकमध्ये चंद्राच्या वजनाखाली वाकलेला माणूस किंवा चांदण्यात महिलेसाठी गाणे गाणारा माणूस दाखवला होता. रात्रीचे दृश्य, रात्र आणि फसवणुकीचा संबंध सतराव्या आणि अठराव्या शतकातील मार्सेल्स डेकमधून आला. १७५० च्या हस्तलिखितात याचा पहिला अर्थ केवळ 'रात्र' असा नोंदवला गेला. स्मिथ यांनी हे सर्व आत्मसात केले आणि त्याला आधुनिक जग वाचत असलेले रूप दिले.

पत्रव्यवहार (Correspondences)

संख्या (Number): १८ (XVIII). याची बेरीज नऊ (१ + ८) होते. हे द मूनला द हर्मिटशी (The Hermit) जोडते. दोन्ही अलिप्तपणा आणि अंतर्मुखतेची कार्ड्स आहेत. हर्मिट जाणीवपूर्वक स्वतःच्या दिव्याने मागे सरकतो. तर, मून हे अंधारात बळजबरीने आणि अचेतनपणे बुडणे आहे. द सनच्या (The Sun) विजयापूर्वीचा हा शेवटचा मनोवैज्ञानिक अडथळा आहे.

ज्योतिषशास्त्र (Astrology): मीन. हे बारावे राशीचक्र आणि सामूहिक अचेतन मनाचा महासागर आहे. यावर नेपच्यूनचे राज्य आहे. हा स्वप्ने आणि सीमा विरघळवणारा ग्रह आहे. हा वास्तव्य आणि कल्पनेमधील रेषा पुसट करतो.

घटक (Element): पाणी. हे आकारहीन आणि परावर्तित आहे. हे भावना आणि अंतःप्रेरणेचे माध्यम आहे. स्वतःचा प्रकाश नसलेल्या चंद्रासाठी हा योग्य आरसा आहे.

कबालाह (Kabbalah): हिब्रू अक्षर कॉफ (Qoph) आहे. याचा अर्थ 'डोक्याचा मागील भाग' असा होतो. हे मेंदूचा सर्वात जुना आणि अंतर्ज्ञानी भाग दर्शवते. याचा मार्ग एकोणिसावा आहे, जो नेत्झाकपासून मालकुथकडे जातो.

वेळ (Timing): मीन राशीचा काळ आणि रात्रीचे तास. होय किंवा नाही प्रश्नात हे कार्ड जवळजवळ नेहमीच 'नाही' असे वाचले जाते. हा कायमस्वरूपी नकार नाही. खूप जास्त धुके आणि खूप कमी माहिती वाटेत असल्याचा हा संकेत आहे.

मनोवैज्ञानिक दृष्टीकोन (Psychological perspective)

रायडर-वेट मून हे डेकमधील शॅडोचे (Shadow) सर्वात स्पष्ट चित्र आहे. हे स्वतःचे दडपलेले आणि नाकारलेले भाग दर्शवते. यात अशा सर्व इच्छा आणि आघात आहेत ज्या सहन करणे चेतन अहंकाराला खूप वेदनादायक वाटते. जुंगियन विश्लेषक मेरी-लुईस वॉन फ्रांझ यांनी चंद्राला अॅनिमा (Anima) म्हणून वाचले, जो मनःस्थिती आणि अंतर्ज्ञानाचा दडलेला प्रवाह आहे. यामुळेच स्मिथचे कार्ड बऱ्याचदा बाह्य घटनेचा अंदाज वर्तवण्याऐवजी प्रश्नकर्त्याच्या आतील स्थितीचे प्रतिबिंब दर्शवते.

कॉफचा (Qoph) मार्ग मेंदूतून जातो. त्यामुळे येथे तर्क निरुपयोगी ठरतो. येथे खाली उतरणे म्हणजे जैविक प्रेरणा, जुनी जगण्याची भीती आणि मनाच्या अकारण भागांचा सामना करणे. भीती न बाळगता केवळ अंतर्ज्ञानावर भ्रामक दृश्य ओलांडणे आवश्यक आहे. कुत्रा आणि लांडगा हीच समस्या लहान स्वरूपात मांडतात. सभ्य स्वत्व आणि प्राणी स्वत्व एकाच प्रकाशाकडे बघून भुंकतात. कोणत्याही आवाजाला गप्प करणे हे काम नाही, तर तोल न गमावता त्यांच्यामधील रस्त्यावरून चालणे महत्त्वाचे आहे.

विविध डेकमधील द मून (The Moon across decks)

इतर डेकच्या तुलनेत, रायडर-वेट आवृत्ती मनाला केवळ चिन्ह म्हणून न दाखवता संपूर्ण दृश्य म्हणून मांडण्यासाठी वेगळी ठरते.

विस्कॉन्टी-स्फोर्झा (Visconti-Sforza): सर्वात जुनी उपलब्ध आवृत्ती पूर्णपणे रूपकात्मक आहे. यात शिकार करणारी डायना धनुष्य आणि पावित्र्यासाठी पांढरा पट्टा घातलेली आहे. यात खेकडा, प्राणी किंवा टॉवर दिसत नाहीत.

टॅरो डी मार्सेल्स (Tarot de Marseille): येथे स्मिथ यांना वारशाने मिळालेला साचा निश्चित होतो. तलाव, खेकडा, चंद्राकडे बघून भुंकणारे दोन कुत्रे आणि रस्त्यावरील दोन टॉवर. या रात्रीच्या दृश्याचा पहिला नोंदवलेला अर्थ फक्त 'रात्र' असा होता.

क्रोले-थॉथ (Crowley-Thoth): क्रोले आणि लेडी फ्रिडा हॅरिस दृश्याला पूर्णपणे काढून टाकतात आणि कार्डला पुनरुत्थानाचा प्रवेशद्वार (Gateway of Resurrection) बनवतात. जॅकलचे डोके असलेले दोन अनुबिस देव गडद स्तंभांचे रक्षण करतात. त्यांच्या खाली स्कारब देव खेपेरा सूर्याची तबकडी अंडरवर्ल्डमधून पहाटेकडे ढकलतो. रस्त्यावर रक्ताचे नऊ थेंब फलित बिया म्हणून पडतात. एकाच चित्रात दहशत आणि पुनर्जन्म दिसतो.

संयोजन आणि संदर्भ (In combination and context)

द मूनचा गोंधळ बऱ्याचदा द हाय प्रिस्टेस (The High Priestess) सोबत होतो. त्यांच्यातील फरक ओळखणे वाचनासाठी महत्त्वाचे आहे. दोन्ही चंद्र आणि अंतर्ज्ञानाची कार्ड्स आहेत. प्रिस्टेस शांत आणि उच्च स्वरूपातील अचेतन मन आहे. हे तुम्ही उघड करण्यासाठी शोधलेले शहाणपण आहे. द मून हे भीतीपोटी स्वतःपासून लपवलेले रहस्य आहे. प्रिस्टेस हळुवारपणे सत्य प्रकाशित करते आणि शांत ध्यानासाठी सांगते. मून सत्याला विकृत करते आणि वास्तविक शॅडो वर्कची (shadow work) मागणी करते.

शेजारची कार्ड्स हा इशारा अधिक स्पष्ट करतात. द टॉवर (The Tower) सोबत हे स्वतःची फसवणूक दर्शवते, ज्यामुळे अचानक पतन होते. जस्टिस (Justice) सोबत, खोटे आरोप किंवा खोटेपणावर आधारित बदनामी. द लव्हर्स (The Lovers) सोबत, प्रेमाचा भ्रम किंवा खोटा प्रियकर. सेव्हन ऑफ स्वॉर्ड्स (Seven of Swords) किंवा द डेव्हिल (The Devil) सोबत हे फसवणुकीसाठी एक मोठा इशारा आहे. एक अनुभवी वाचक नेहमी बाह्य विश्वासघाताची तुलना प्रश्नकर्त्याच्या स्वतःच्या संशयाशी करतो.

या अंधकारात एक उज्ज्वल अपवाद आहे. सुपीकतेच्या प्रश्नात द मून गर्भधारणेचे उत्कृष्ट लक्षण आहे. द एम्प्रेसचा (The Empress) हा प्रतिस्पर्धी आहे. हे गर्भाशयाच्या अंधारात वाढणारे अदृश्य जीवन दर्शवते आणि त्याचे पडणारे थेंब गर्भधारणेचे बीज म्हणून वाचले जातात.