Πέντε των Κυπέλλων

Εικόνα και συμβολισμός

Η Ταρώ της Νέας Υόρκης διατηρεί το όνομα Πέντε των Κυπέλλων και μεταφέρει ολόκληρη τη σκηνή σε έναν παραλιακό πεζόδρομο, σχεδιασμένο στην ποπ αρτ γλώσσα της τράπουλας με ημιτονικές κουκκίδες (halftone) και ακτινωτές αχτίδες φωτός. Ο ουρανός πάνω από το λιμάνι φλέγεται με κορεσμένα κόκκινα, ροζ, κυανά και κίτρινα χρώματα. Η μορφή στο κέντρο είναι μια σχεδόν απόλυτα μαύρη σιλουέτα με σκυμμένο το κεφάλι και πεσμένους τους ώμους, τυλιγμένη σε ένα μακρύ σκοτεινό παλτό που αντικαθιστά τον παλιό μανδύα του πένθους. Πινελιές χρώματος σκάνε στις άκρες του παλτού, σαν η ζωή γύρω του να προσπαθεί συνεχώς να τον αγγίξει και να γλιστράει πάνω του. Η πρώτη δήλωση της κάρτας είναι αυτή η αντίθεση: η πόλη φλέγεται, και ο άντρας δεν μπορεί να δει τίποτα από όλα αυτά.

Στα πόδια του βρίσκονται τα κύπελλα, και εδώ πρόκειται για τα χαρακτηριστικά μπλε ελληνικά χάρτινα ποτήρια καφέ της τράπουλας «We Are Happy To Serve You». Τρία είναι αναποδογυρισμένα, και ο καφές τους έχει απλωθεί σε έναν μεγάλο μαύρο λεκέ στο φωτεινό πεζοδρόμιο. Σε αυτή την τράπουλα ένα κύπελλο μεταφέρει το συναίσθημα, την κοινότητα και την καθημερινή αγάπη, τον καφέ που φέρνεις σε κάποιον, το κύπελλο που μοιράζεσαι σε ένα σκαλοπάτι. Έτσι το χύσιμο του καφέ είναι χαμένη ζεστασιά, στοργή που είχε έναν προορισμό και δεν έφτασε ποτέ. Η μαύρη λιμνούλα που καταπίνει το χρώμα του πεζοδρομίου δείχνει πώς η θλίψη εξαπλώνεται πέρα από τα όριά της και σκοτεινιάζει οτιδήποτε αγγίζει.

Πίσω του, όρθια και άθικτα, στέκονται τα δύο κύπελλα που δεν έπεσαν. Δεν έχει γυρίσει, οπότε δεν μπορεί να τα δει: τις σχέσεις που άντεξαν, τις ευκαιρίες που παραμένουν ανοιχτές, τη ζεστασιά που είναι ακόμα εφικτή.

Εκεί που η κάρτα Rider-Waite-Smith παρουσιάζει ένα ποτάμι, μια γέφυρα και ένα μακρινό κάστρο, αυτή η κάρτα παρουσιάζει το λιμάνι και τον ορίζοντα της πόλης. Το νερό εξακολουθεί να σημαίνει τη ροή του συναισθήματος, με την επιφάνειά του σπαρμένη με αντανακλάσεις χρωμάτων. Πέρα από το νερό υψώνεται η σιλουέτα της πόλης, και στον ορίζοντα στέκεται το Άγαλμα της Ελευθερίας, το σταθερό έμβλημα της τράπουλας για την άφιξη και τις δεύτερες ευκαιρίες. Η γέφυρα προς το κάστρο έχει γίνει η ορατή απέναντι ακτή. Το μέλλον δεν είναι κρυμμένο εδώ. Είναι φωτισμένο και τον περιμένει να σηκώσει το κεφάλι του. Ακόμα και οι ημιτονικές κουκκίδες που περιφέρονται στη σκηνή ερμηνεύονται ως ο βόμβος του παρασκηνίου της πόλης, η ζωή σε κίνηση γύρω από έναν άνθρωπο που στέκεται απόλυτα ακίνητος.

Βασική σημασία

Το Πέντε των Κυπέλλων είναι ο κλονισμός της συναισθηματικής ισορροπίας. Το Πέντε σπάει την εδραιωμένη σταθερότητα του τέσσερα, και στην Καμπάλα ανήκει στη Γκεμπούρα (Geburah), την Αυστηρότητα, που κυβερνάται από τον Άρη, τη δύναμη που καταστρέφει τη στάσιμη μορφή ώστε η ψυχή να μπορέσει να προχωρήσει. Στη σειρά του Νερού, αυτή η δύναμη αναποδογυρίζει τα κύπελλα και πλημμυρίζει το άτομο με λύπη, μετάνοια και απογοήτευση. Το αρχέτυπο είναι το ίδιο που φέρει η κλασική κάρτα· αυτή η τράπουλα απλώς το τοποθετεί σε ένα πεζοδρόμιο της Νέας Υόρκης.

Το καθοριστικό χαρακτηριστικό της είναι η μυωπία της θλίψης. Τρία από τα πέντε κύπελλα είναι χυμένα, και η μορφή βλέπει μόνο αυτά τα τρία. Με τους όρους της ίδιας της τράπουλας, είναι το άτομο που στέκεται πάνω από τον χυμένο καφέ στο πεζοδρόμιο, άρρωστο γι' αυτό, ανίκανο να κοιτάξει οπουδήποτε αλλού, ενώ ολόκληρο το λιμάνι είναι φωτισμένο πίσω του. Η απώλεια είναι πραγματική. Ένα σημαντικό πρόσωπο, το τέλος μιας σχέσης, ένα έργο που ναυάγησε, το διαμέρισμα που ακυρώθηκε, το ντάινερ που τάιζε το τετράγωνο και τώρα σκοτείνιασε. Η κάρτα δεν του ζητά να υποκριθεί το αντίθετο. Αντιθέτως, προειδοποιεί ενάντια στη διαστρέβλωση που δηλώνει ότι όλα έχουν καταστραφεί, ενώ δύο κύπελλα στέκονται ακόμα πίσω του. Η πόλη δεν έχει σταματήσει. Εκείνος έχει σταματήσει.

Όρθια σημασία

Σε όρθια θέση, το Πέντε των Κυπέλλων είναι το ενεργό πένθος. Το άτομο έχει παγιδευτεί στο να αναπαράγει μια απώλεια, προσηλωμένο στον χυμένο καφέ, ανίκανο να γυρίσει πίσω. Η κάρτα επικυρώνει αυτόν τον πόνο, αντί να βιάζεται να τον προσπεράσει. Η σύστασή της σε αυτή την τράπουλα είναι ξεκάθαρη: δώστε στη θλίψη τον χρόνο της, μην προσποιείστε ότι είστε καλά στην πλατφόρμα, και έπειτα γυρίστε και κάντε απογραφή του τι δεν χύθηκε.

Στον έρωτα. Απώλεια και βαθιά απογοήτευση, ο χωρισμός που δεν επιλέξατε ή η σχέση που άδειασε αθόρυβα ενώ ήσασταν και οι δύο πολύ απασχολημένοι για να το παρατηρήσετε. Συχνά δείχνει ένα άτομο να θρηνεί έναν σύντροφο, ή μια εξιδανικευμένη εκδοχή του, τόσο απόλυτα που η πόλη λαμπυρίζει απαρατήρητη πίσω του. Γύρω από έναν πρώην, είναι μια κάρτα προειδοποίησης. Η παρόρμηση για επικοινωνία είναι συνήθως μια φαντασίωση αυτού που χάθηκε παρά η πραγματικότητα, και τείνει να οδηγήσει πίσω στην απογοήτευση.

Στην καριέρα και την εργασία. Μια πραγματική αναποδιά που πενθείται όπως κάθε απώλεια: μια δουλειά που χάθηκε, μια προαγωγή που δόθηκε σε κάποιον άλλον, ένα έργο που ακυρώθηκε μετά από μήνες από τα βράδια και τα Σαββατοκύριακά σας. Η κάρτα μπορεί επίσης να ονομάσει τη συγκεκριμένη θλίψη της εξουθένωσης (burnout), θρηνώντας τον ενθουσιασμό που είχατε κάποτε για τη δουλειά που πλέον δεν σας τρέφει. Τα δύο όρθια κύπελλα υπενθυμίζουν στο άτομο ότι οι δεξιότητες, οι σύμμαχοι και η μεταβιβάσιμη εμπειρία δεν έχουν εξαφανιστεί μαζί με τη δουλειά.

Στα οικονομικά. Το οικονομικό χύσιμο: η επένδυση που πήγε στραβά, η προκαταβολή που χάθηκε για το διαμέρισμα που ακυρώθηκε, η συμφωνία που πέθανε στο τελευταίο email. Η κάρτα προτρέπει σε έναν ειλικρινή έλεγχο, διαχωρίζοντας ό,τι έχει πραγματικά χαθεί από ό,τι έχει απλώς τραυματιστεί. Αποθέματα παραμένουν, αν και η θλίψη μπορεί να τα κρύβει προς το παρόν.

Στην υγεία. Το σωματικό βάρος της λύπης, το βαρύ στήθος, η κόπωση, ο καθρέφτης που γίνεται άλλο ένα χυμένο κύπελλο για να κοιτάς. Η κάρτα συμβουλεύει να αφήσετε το συναίσθημα να ρεύσει, αντί να του βάζετε φράγμα, και προειδοποιεί ενάντια στην αθόρυβη διολίσθηση προς τις παραλειπόμενες βόλτες και το κακό μεταμεσονύχτιο φαγητό που αυτή η πόλη καθιστά εύκολο.

Ανεστραμμένη σημασία

Σε ανεστραμμένη θέση, η πιο ασφυκτική φάση του πένθους έχει περάσει και το αδιέξοδο σπάει. Αυτή είναι η στιγμή που η μορφή σηκώνει επιτέλους το κεφάλι της, προσπερνά τον λεκέ και παίρνει τα δύο κύπελλα που επέζησαν. Φέρνει αποδοχή, συγχώρεση του εαυτού και των άλλων, και την απόφαση να σταματήσετε να ανοίγετε ξανά την ίδια πληγή. Σε κακή διαχείριση, προειδοποιεί για το αντίθετο: κάποιον κολλημένο στο σημείο του χυσίματος, ανίκανο να αποδεχτεί ότι η γειτονιά έχει αλλάξει, και η υπέρβασή του μπορεί να απαιτήσει πραγματική βοήθεια παρά άλλη μια μεταμεσονύχτια βόλτα.

Στον έρωτα. Η έξοδος από μια μακρά φάση απώλειας, το πρώτο πρωί που ξυπνάτε και ο χωρισμός δεν είναι το πρώτο πράγμα που σκέφτεστε. Η αναγνώριση της δικής σας συμμετοχής στην παλιά σχέση παύει να είναι αυτοτιμωρία και γίνεται πληροφορία, γεγονός που ανοίγει τον δρόμο για κάτι καλύτερο.

Στην καριέρα και την εργασία. Ανάκαμψη από ένα επαγγελματικό πλήγμα. Η προσοχή επιστρέφει στα μέρη της δουλειάς που προσφέρουν ικανοποίηση, οι παλιές προσδοκίες και τα νεκρά σχέδια απελευθερώνονται, και δημιουργείται χώρος για έναν νέο ρόλο ή έναν εντελώς νέο κλάδο εργασίας.

Στα οικονομικά. Η στιγμή που σταματάτε να κοιτάτε το αντίγραφο κίνησης του λογαριασμού και αρχίζετε να χτίζετε ξανά, μαθαίνοντας από την κακή συμφωνία και ανακατανέμοντας ό,τι απομένει. Μια προειδοποίηση ταξιδεύει μαζί της: μην επαναλάβετε το λάθος, επειδή η πόλη χρεώνει τόκο στο δεύτερο πανομοιότυπο.

Στην υγεία. Απελευθέρωση από την αρνητική δίνη, η επιστροφή του κινήτρου, το πρώτο τρέξιμο πάνω στη γέφυρα εδώ και μήνες. Σημαίνει αποδοχή του σώματός σας όπως είναι αυτή τη στιγμή και αναγνώριση ότι αυτό που χρειάζεται είναι η φροντίδα, όχι το πένθος.

Ιστορικές σημειώσεις

Το γραφικό Πέντε των Κυπέλλων που γνωρίζουν οι περισσότεροι αναγνώστες είναι εφεύρεση της τράπουλας Rider-Waite-Smith. Η Pamela Colman Smith, δουλεύοντας υπό τον A. E. Waite, μετέτρεψε μια παλιά αριθμημένη κάρτα σε μια πλήρη αφήγηση του μανδυοφόρου πενθούντα, των χυμένων και όρθιων κυπέλλων, και της γέφυρας προς το μακρινό κάστρο. Το σύστημα της Χρυσής Αυγής πίσω από την τράπουλα καθόρισε τον πιο σκοτεινό μηχανισμό της κάρτας: ο Άρης στον Σκορπιό και η πέμπτη σφαίρα Γκεμπούρα (Geburah), μια τριπλή δόση αρειανής αυστηρότητας μέσα στο νερό του συναισθήματος.

Η τράπουλα Thoth του Crowley και της Λαίδης Frieda Harris ονομάζει την κάρτα «Απογοήτευση», ο «Άρχοντας της Χαμένης Απόλαυσης» της Χρυσής Αυγής, η αυστηρή δύναμη της Γκεμπούρα που αναποδογυρίζει τη στάσιμη άνεση του Τέσσερα. Μια ημερολογιακή ανάγνωση προσθέτει ένα άλλο επίπεδο. Ο πρώτος δεκανός του Σκορπιού πέφτει κοντά στα τέλη Οκτωβρίου, γύρω στη γιορτή των Αγίων Πάντων (Allhallowtide) και τις γιορτές των νεκρών, γεγονός που αναπλαισιώνει το χυμένο κρασί ως μια σκόπιμη σπονδή που χύνεται για όσους έχουν φύγει. Η Ταρώ της Νέας Υόρκης κληρονομεί όλη αυτή την παράδοση και διατηρεί το αρχικό όνομα της σειράς, και στη συνέχεια ανταλλάσσει το κρασί με τον χυμένο καφέ και τη γέφυρα με ένα φωτισμένο λιμάνι, έτσι ώστε η αρχαία σπονδή να γίνεται ένα συνηθισμένο φλιτζάνι ζεστασιάς που χύνεται σε ένα σύγχρονο πεζοδρόμιο.

Αντιστοιχίες

Αριθμός. Το πέντε, ο αριθμός της αλλαγής, της σύγκρουσης και της αστάθειας. Σπάει το εδραιωμένο τέσσερα, και με τους όρους αυτής της τράπουλας είναι ο σταθμός μετεπιβίβασης, το γεμάτο κόσμο ενδιάμεσο μέρος όπου έχετε κατέβει από το ένα τρένο και δεν έχετε επιβιβαστεί ακόμα στο επόμενο. Κανείς δεν ζει εκεί· όλοι περνούν από εκεί.

Αστρολογία. Ο Άρης στον Σκορπιό, και συγκεκριμένα ο πρώτος δεκανός του Σκορπιού, περίπου από τις 23 Οκτωβρίου έως τις 2 Νοεμβρίου, που υποκυβερνάται ξανά από τον Άρη. Ο Σκορπιός είναι το ζώδιο της βαθιάς μεταμόρφωσης και της άρνησης να κοιτάξει αλλού, μια πολύ χαρακτηριστική υπογραφή της Νέας Υόρκης, και ο πρώτος δεκανός φέρνει το πιο ωμό, το πιο καθοδηγούμενο από τον Άρη πρόσωπό του: τη φρέσκια πληγή με τον αγώνα ακόμα στο σώμα.

Στοιχείο. Το Νερό, το ίδιο το στοιχείο της σειράς, το συναίσθημα και η μνήμη. Εδώ είναι τόσο ο χυμένος καφές που λιμνάζει στα πόδια του, όσο και το ανοιχτό λιμάνι πίσω του που αντανακλά κάθε φως στην πόλη. Το νερό πενθεί και το νερό κουβαλά ταυτόχρονα.

Καμπάλα. Η Γκεμπούρα, η πέμπτη Σεφίρα, της οποίας το όνομα σημαίνει Αυστηρότητα, Δύναμη ή Κρίση, κυβερνώμενη από τον Άρη. Είναι η κοσμική δύναμη που διασπά τη μορφή για να αποτρέψει τη στασιμότητα, η ταχεία κίνηση που αναποδογυρίζει τα κύπελλα.

Στοιχειακή αξιοπρέπεια. Ως κάρτα του Νερού ρέει με τη Γη και αντιμετωπίζει ένταση με τη Φωτιά, οπότε οι γειτονικές κάρτες καθορίζουν αν η θλίψη περιορίζεται ή φουντώνει.

Ψυχολογική οπτική

Διαβασμένο ψυχολογικά, το Πέντε των Κυπέλλων είναι η καθαρή συντριβή της καρδιάς: μια φρέσκια, σπλαχνική συναισθηματική απώλεια και η πλημμύρα θλίψης, αυτολύπησης και λήθαργου που ακολουθεί ένα τέλος. Οι αναγνώστες ταρώ συχνά το συγκρίνουν με το Τρία των Σπαθιών, το οποίο είναι ο πόνος της καρδιάς, ένας παλαιότερος και πιο νοητικός πόνος που προκαλείται από μια σκληρή αλήθεια ή μια προδοσία. Το Πέντε των Κυπέλλων είναι η σωματική εκδοχή, το βαρύ στήθος και τα δάκρυα παρά η τιμωρητική σκέψη, και οι δύο κάρτες συχνά φτάνουν μαζί, καθώς μια νέα απώλεια πυροδοτεί μια αρχαία ανασφάλεια.

Η τράπουλα δίνει σε αυτή την κατάσταση ένα πρόσωπο μέσα από τους πενθούντες της: αυτούς που περνούν επίτηδες μπροστά από την κλειστή βιτρίνα, που ξαναδιαβάζουν το τελευταίο μήνυμα, που διηγούνται την ιστορία αυτού που έχασαν με μεγαλύτερη ευφράδεια από την ιστορία αυτού που έχουν. Η προσοχή τους ζει στον τόπο της απώλειας, οπότε η απαισιοδοξία τους τους φαίνεται σαν ρεαλισμός. Παραβλέπουν το καλό που στέκεται ακριβώς πίσω τους: τους φίλους που έμειναν, τη δουλειά που επιβίωσε, την πόλη που λαμπυρίζει απέναντι από το νερό.

Η διέξοδος είναι η δύσκολη ψυχολογική στροφή που η κάρτα συνεχίζει να δείχνει. Η απώλεια πονάει σε αναλογία με την αντίστασή μας σε αυτήν, όπως εικονογραφείται στη βιβλιογραφία του ταρώ από την ιστορία Ζεν του Δασκάλου Hakuin, ο οποίος αποδέχεται μια καταστροφική ψευδή κατηγορία και έπειτα, έναν χρόνο αργότερα, επιστρέφει το παιδί που είχε μεγαλώσει, δεχόμενος την απώλεια δύο φορές χωρίς αγώνα. Όσο περισσότερο η μορφή προσκολλάται στα χυμένα κύπελλα, τόσο περισσότερο υποφέρει. Η θεραπεία αρχίζει μόνο όταν η αντίσταση τελειώνει και η απώλεια γίνεται αποδεκτή ως πραγματική.

Το Πέντε των Κυπέλλων σε διάφορες τράπουλες

Το βασικό αρχέτυπο διατηρείται ενώ η απεικόνιση αλλάζει. Στην τράπουλα Rider-Waite-Smith, μια μαυροντυμένη μορφή θρηνεί τρία χυμένα κύπελλα δίπλα σε ένα ποτάμι, με δύο να στέκονται πίσω της και μια γέφυρα να οδηγεί σε ένα μακρινό κάστρο. Στην τράπουλα Thoth του Crowley, το σκηνικό εξαφανίζεται εντελώς και η κάρτα γίνεται «Απογοήτευση», πέντε κύπελλα διατεταγμένα πάνω από μια φουρτουνιασμένη θάλασσα υπό την αυστηρή επιρροή του Άρη στον Σκορπιό. Στην τράπουλα Mystic Mondays, πέντε κύπελλα διατάσσονται κάθετα κατά μήκος κυμάτων: τρία ρέουν με πορτοκαλί υγρό και δύο με μπλε, ενώ ο ήλιος παραμένει ορατός στα δεξιά, διατηρώντας την αισιοδοξία παρούσα μέσα από την αναταραχή. Στη Modern Witch Tarot, τα κύπελλα χύνονται σε μια αμμώδη ακτή και το υγρό εισχωρεί στην άμμο, δείχνοντας την απώλεια να απορροφάται ενώ η μορφή κοιτάζει προς τον ανοιχτό ωκεανό.

Η Ταρώ της Νέας Υόρκης διατηρεί το όνομα και το νόημα και ανταλλάσσει τα αντικείμενα με τα δικά της της πόλης. Ο μανδυοφόρος πενθών γίνεται μια μαύρη σιλουέτα με μακρύ παλτό σε έναν παραλιακό πεζόδρομο. Το χυμένο κρασί γίνεται χυμένος καφές σε μπλε χάρτινα ποτήρια, λιμνάζοντας σε έναν μαύρο λεκέ πάνω σε ένα ποπ αρτ πεζοδρόμιο. Το ποτάμι γίνεται το λιμάνι, και η γέφυρα προς το κάστρο γίνεται η ορατή απέναντι ακτή με το Άγαλμα της Ελευθερίας στον ορίζοντα. Κάτω από κάθε εκδοχή βρίσκεται η ίδια θλίψη του Άρη στον Σκορπιό και τα ίδια δύο κύπελλα που η μορφή δεν έχει γυρίσει ακόμα για να δει.

Σε συνδυασμό και πλαίσιο

Το Πέντε των Κυπέλλων μεταβάλλεται ανάλογα με τους γείτονές του, επειδή περιγράφει ένα στάδιο του πένθους αντί για μια σταθερή έκβαση. Με τον Πύργο, σηματοδοτεί έναν σημαντικό, ανατρεπτικό χωρισμό ή απώλεια, μια καταστροφή που ήταν αναγκαία παρόλο που οι συνέπειες είναι σοβαρές. Με το Δύο των Γερανών (Ραβδιών), γίνεται ένας άξονας: το άτομο πενθεί ακόμα, αλλά είναι έτοιμο να σχεδιάσει το μέλλον και να κάνει ένα βήμα προς μια νέα πορεία. Με το Αστέρι, συμβουλεύει να πάρετε χρόνο για να θεραπευτείτε, αν και η ελπίδα που υπόσχεται μετατρέπεται σε απατηλό όνειρο αν δεν συνδυαστεί με πραγματική δουλειά. Με το Τέσσερα του Μετρό (Σπαθιών), ενισχύει την ανάγκη για ανάπαυση και απόσυρση αντί για βραχυπρόθεσμη απόσπαση της προσοχής. Δίπλα στον Θάνατο, δείχνει την έντονη θλίψη γύρω από μια μεγάλη μετάβαση ζωής, παρά κάποιο κυριολεκτικό τέλος. Με το Δέκα του Μετρό (Σπαθιών), σηματοδοτεί ένα απόλυτο τέλος και μια προδοσία που ακολουθείται από βαθιά λύπη, αλλά και τη μικρή παρηγοριά ότι πιάσατε πάτο και δεν υπάρχει πουθενά αλλού να πάτε παρά μόνο προς τα πάνω.

Η θέση της το οξύνει περαιτέρω. Ως συμβουλή λέει: πενθήστε πρώτα ειλικρινά, μετά γυρίστε και μετρήστε ό,τι επιβίωσε. Ως εμπόδιο, είναι η ίδια η αυτοεπιβαλλόμενη τύφλωση, με την προσοχή προσηλωμένη στον χυμένο καφέ ενώ τα όρθια κύπελλα κρυώνουν. Επειδή κάθεται στο μέσο του ταξιδιού της σειράς από τον Άσο μέχρι το Δέκα, η εμφάνισή της πλαισιώνει την ανάγνωση ως μια κρίση στη μέση της ιστορίας, μια απώλεια που έχει ήδη πληρωθεί ως διόδιο για μια διάβαση που δεν έχει γίνει ακόμα.